Krizantem güz mevsiminin işaretidir (1).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2017.
Akdeniz geçmişin, Atlantik bugünün ve Pasifik geleceğin pazarıdır, denir. Japonya, 1950’lerden 1973’e kadar ortalama %11’lik bir büyüme oranını yakalamış, ABD’den sonra gelen en büyük ikinci ekonomi olmuştu. 1980’lere gelindiğinde Pasifik’in ekonomik öncüleri arasına, Asya Kaplanları Singapur, Hong Kong, Tayvan ve Güney Kore de katılmıştı. Japonya’da hızlı büyümenin yorgunluğu yaşanırken, Tayland, Endonezya ve Malezya da yükselen gruba dahil oldu. 1997 yılında Tayland’da başlayan ve kısa sürede neredeyse bütün bölge ülkelerini içine alan Asya Krizine kadar bu ülkelerde ciddi bir büyüme yaşandı. 2000’li yıllarda Çin ve Hindistan’ın mucizelerinden söz edildi, Pasifik mucizesinin yeni temsilcisi Çin oldu (2). Çin, insanlık tarihinin gördüğü tek bayrak, tek devlet altındaki en büyük pazardır.
Dünya topraklarının yaklaşık on dörtte birine, dünya nüfusunun beşte birine sahip, Avrupa kıtasından daha büyük ve daha kalabalık, çok uluslu sosyalist bir cumhuriyet, üniter bir devlet, sosyalist pazar ekonomisine sahip bir ülkedir. 1,4 milyar nüfusuyla Çin, insanlık tarihinin gördüğü tek bayrak, tek devlet altındaki en büyük pazardır. Dünyanın Rusya ve Kanada’dan sonra üçüncü büyük ülkesidir. Çin flora açısından da dünyada bitkilerin en zengin olduğu Malezya ve Brezilya’dan sonra üçüncü sırada yer alır. Hong Kong 1997’de, Macau 1999 yılında tekrar Çin’in parçası olmuştur, bağımsız Tayvan’ın da günün birinde Çin’e katılma olasılığı vardır (3). Günümüzün Çin’i, en çok altına sahip 20 ülkeden biridir.
Çinli iki şeyde yenilmez denir, masa tenisi ve matematik olimpiyatları.
Çin, diğer gelişmekte olan ülkelerin tersine gecekondulaşmayı minimumda tutma başarısını gösteriyor. Dünyada her yıl yapılan en yüksek on binadan dokuzu Çin’de yapılmaktadır. Gökdelen inşaatlarının yapım hızı sürekli rekor kırmaktadır. Tüyden hafif, çelikten sağlam grafen adlı ürünün icadı ile inşaat maliyetleri hatırı sayılır miktarda düşmüş bulunuyor (4).
Ayrıca Çin, artık bir lüks tüketim devidir. Zenginlerin sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Çin milyarderlerini izlemek için, her yıl güncellenen Hurun Raporu denilen özel bir yayın var. Çin’de en az beş kadın milyarder var. Batı’da miras ve kumar yolu hariç kadın milyarder yoktur (5).
1993 yılında Pekin’de Ulusal Uzay Bürosu kuruldu. 1996 yılında yapılan roket fırlatma denemesi başarısız oldu. 1999’da Shenzhou 1 uzay aracını fırlattılar ve 21 saatlik bir uçuş sonrasında geri getirmeyi başardılar. 2003’te Shenzhou 5‘i bir astronot ile göndererek başarılı bir insanlı uzay programına sahip üçüncü ülke oldular. İlk Çin Ay Keşfi Programı 2007’de başlatıldı ve ÇHC Ay’ın yörüngesinde gezen beşinci ulus oldu (6).
İlk kez Faruk Pekin’den duyduğum gibi, artık Çin’i anlamadan dünyayı anlama şansı kalmamıştır.
Ve eğer bu kendine özgü ülkeyi, Çin’i anlayacaksak, bizi uzun bir yol bekliyor.
Yararlanılan Kaynaklar
(1) Cengiz Han ve Mirasçıları Büyük Moğol İmparatorluğu, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, 2006. Lake Eserler Hakkında, Klaus J. Brandt, sayfa 487.
(2) Duvar, Deniz Ülke Arıboğan, İnkilap Kitabevi, 2017. Sayfa 110, 111.
(3) Gezmek Yaşamaktır, Faruk Pekin, hil yayın, 2017. Sayfa 167.
(4) Çin 2, Yüksel Görmez, Alfa Basım Yayım Dağıtım San. Ve Tic. Ltd. Şti., 2018.
(5) A.g.e.
(6) https://tr.wikipedia.org/wiki/Çinin_uzay_programı
Leave A Reply