Likya Işık Ülkesi 18 Arkaik Sanat 1

LİKYA SANATI ARKAİK DÖNEM 1

MÖ 640-480

Likya sanatında Arkaik Dönem’e (MÖ 640-480) ait bir Oinochoe. Şarap (oinos) ile ilişkilendirilen, yonca şeklinde çentikli ağız, şişkin gövde ve tek dikey kulpa sahip kap. Form, içerdiği sıvının kolayca boşaltılmasını sağlayacak şekilde tasarlanmış.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Fethiye Arkeoloji Müzesi, 2019.

Arkaik Dönem’e ait kabartma parçası Fethiye Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2019.

• Yerel Beyler’in egemenlik mücadelesi bölge içinde kültürel akışlara neden olduğu gibi, yeni egemenler yerleştikçe de sanat değişir, yenilenir: Eskiye yeni unsurlar eklenir. Kronoloji boyunca, tümülüs, dikme, ahşap taklidi cepheli kaya mezarları, yalın kaya mezarları ve lahitler biçiminde sırayla yaygınlaşan ve Roma Dönemi’nde de lahitler ve örme mezarlarla süren, eski formların da zaman zaman kullanıldığı akışta bu değişim rahatça izlenir.
• Likya’da sanatı biçimlendiren dış kültürler kronolojik sırayla baktığımızda Kuzey Suriye, Urartu, Frig, Pers, İonia, Yunan ve Roma’dır.
• Arkaik Likya sanatının Geç Hitit ve Frig etkisinde biçimlendiği düşünülür. MÖ 7. yüzyıla tarihlenen şu ana kadar ele geçmiş tek eser olan Ksanthos’taki aslan ve boğa kabartmaları bazı uzmanlara göre Geç Hitit ve Frig etkisini, bazılarına göre ise Pers etkisini yansıtır. Bir tek Foça’da bir satrapa ait bir kule mezar vardır, yakın kültür çevresinde başka dikme mezar yoktur. Bu nedenle Likya dikmelerinde Pers etkisi olduğu ileri sürülmüştür. Bazı uzmanlar Likya’daki dikme mezarlarının Urartu Altıntepe stelleri ile bağlantısı olduğunu söylerken, bazı uzmanlar Anadolu’da Demir Çağı’nda dikme mezar bulunmadığında ısrar eder.
• Genel olarak Arkaik dönem Likya mezarlarında Frig, Klasik dönem mezarlarında daha çok Pers, Frig ve Lidya etkisi görülür, denir.