Categories: Eski Kültürler

Moğolistan’daki Balballar 3

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Moğolistan, 2019.

Taştan Hayvan Figürleri

Koyun, aslan ve diğer hayvanların taş figürlerine Türkler’in büyük anıtlarında rastlanır.

Göçebelerin gündelik yaşamı içinde koyunun önemli bir yeri vardı ve kurban olarak da çoğu zaman koyun seçilirdi.

Aslan ise Batı Asya kültürlerinin sanatında cesareti, yüceliği ve gücü temsil ederdi. Aslan, Doğu Asya kültürlerine de bu kavramlarla özdeşleşerek girmiştir.

Eski Türklerin Mezarları

Gelenek, ölen kişinin bedeninin atı ve kişisel eşyalarıyla birlikte yakılması, aradan belli bir süre geçtikten sonra da külünün gömülmesi şeklindeydi.

Ancak 7. yüzyıldan itibaren bu gelenek değişti: Ölüler doğrudan gömülmeye başlandı. Tek istisnaya Tuva’da rastlanmıştır. Orada ölülerin yalnızca küllerini barındıran mezarlar bulunmuştur.

Üzerleri yassı bir taşla örtülen mezarlarda 1-3 tane at iskeleti de bulunur. İnsan bedenleri at gövdelerinden taş ya da ahşap bir bölmeyle ayrılmıştır. Başlar da ters yönleri gösterir. Ölen kişinin yanına yayı, sadağının içinde okları, kemer, kama ve biley taşı, zırh ve eyer, çeşitli kaplar, küpeler, ahşap taraklar, gem ve üzengileriyle koşum takımları konurdu. Atların da bazıları, eksiksiz koşum takımlarıyla gömülürdü.

Eski Türklerin Anıtları

Anıt, doğusuna bir taş heykelin dikildiği dikdörtgen bir mimari alanı kapsar. Taş heykelden güneşin doğduğu yöne doğru bir dizi balbal taşı uzanır. Doğu taraftaki heykel, balbal taşlarıyla aynı hizadadır. Alan taş bir çitle çevrilidir. Ölülerin bu alana gömüldüğüne dair bir iz bulunmamıştır. Kazılar sırasında koyun ve at kemiklerine, ağaç köklerine, kömür ve kül izlerine ve gündelik kullanım eşyalarına rastlanmıştır. Buraların ölülerin anıldığı ve adak törenlerinin yapıldığı yerler olduğu düşünülüyor.

Yararlanılan Kaynaklar

Eski Türk Anıtları ve Taş Heykelleri, Dovdoi Bayar, Cengiz Han ve Mirasçıları Büyük Moğol İmparatorluğu, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, 2006, sayfa 92- 99 .

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Manzum Roman / Uzun Anlatı Şiiri / Epyllia

Uzun anlatı şiirlerinin dünya edebiyatındaki geçmişi çok eskidir. Bu kafiyeli anlatılara epyllion (çoğulu epyllia) adı…

2 gün ago

Şanlıurfa Müzesi ve Tarih Öncesi Devirler 8 Demir Çağı

DEMİR ÇAĞI MÖ 1100-330   Çağın başlangıç evresi, Anadolu’da imparatorlukların çöktüğü, kentlerin boşaldığı, kırsal nüfusun…

2 gün ago

Batı’da Doğu, İslam ve Türk Algısı 27

Doğu Hindistan Kumpanyası 1         Hindistan modern, Avrupalı ya da Hıristiyan değildi…

2 gün ago

İç Öykü

  İç öykü ya da hikaye içinde hikaye ve hatta kısa hikayeleri daha büyük bir…

5 gün ago

Şanlıurfa Müzesi ve Tarih Öncesi Devirler 7 Karaz Kültürü

  Doğu Anadolu Erken/İlk Tunç Çağını karakterize eden kültür Karaz Kültürü, Erken Transkafkasya Kültürü veya…

5 gün ago

Batı’da Doğu, İslam ve Türk Algısı 26

  1499 yılının Aralık ayının ilk günü, beş şövalyenin komutası altındaki askerler, Gırnata’nın (Granada’nın) 195…

5 gün ago