Mikenler MÖ 16. yüzyıldan itibaren Orta Akdeniz ticaretinde etkindir. MÖ 14. ve 13. yüzyılda Aşağı İtalya’ya, Sicilya’ya, Lipari Adaları’na ve Sardinya’ya yaygın biçimde keramik ihraç edilir. Keramik ihracı Orta ve Yukarı İtalya’ya daha az yapılmıştır. Akdeniz’de Miken ilişki ağının ulaştığı en batı nokta Endülüs’tür (1).
Miken Yunanistan’ının tipik boyalı kapları Doğu Akdeniz ve Mısır’a geçmiş yüzyılların Minos seramiğinden çok daha büyük miktarlarda ihraç edilmiştir. Miken çanak çömleği Sardinya ve Sicilya’da önemli miktarlarda görülmeye başlamıştır (2).
Miken uygarlığı zaman zaman birbiriyle savaşan bir dizi küçük devlet veya krallıkla gelişmiştir. Hepsi ortak bir dili, Hint-Avrupa dil ailesi denen gruba ait Yunancanın erken bir biçimini paylaşmış, benzer binalara, silahlara ve ölü gömme adetlerine sahip olmuşlardır. Helladik hükümdarları saraylar inşa ettirmek ve Güney Mısır’daki Nübye’den altın, Afrika veya Suriye yoluyla Hindistan’dan fildişi, Baltık kıyıları aşılarak getirilen kehribar gibi pahalı malzemelerle çalışan sanatçıların masraflarını karşılamak için gerekli üretim fazlasını biriktirebilmişlerdi. Yerel kabile reisleri veya kralları kuyu mezarlarında, Ege dünyasında benzeri görülmemiş zenginlikte mezar eşyalarıyla gömülmüşlerdir (3).
1969 yılında yol yapım çalışması sırasında ele geçen, pyxis olarak adlandırılan resimlenmiş silindirik kil kap, ünlü Hanya atölyesinin bir eseri. Kalami’deki bir mezara ait. Kuşlar ve çift ağızlı balta gibi kutsal sembollerle süslenmiş. Orfe, Apollo ya da basit bir müzisyen olabilecek ortadaki stilize erkek figürü yedi telli bir müzik aleti, bir lir ya da kitara çalmakta. MÖ 13. yüzyıla tarihlenen ve Lir Çalgıcısı diye adlandırılan betimlemenin bir Girit-Miken cenaze törenini canlandırdığı da düşünülüyor (4).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Hanya Arkeoloji Müzesi, 2023.
Kullandıkları Linear B yazısını kil tabletlere, mühürlere, etiketlere yazmışlardır. Linear B, sadece sarayın yönetsel işlerinde, yani çok kısıtlı bir amaçla kullanılmıştır. Kil yazıtlar geçici belgelerdir. En fazla bir yıl saklanır, sonra dönüştürülerek tekrar kullanılırdı. Sergilenmek için yapılmazlardı. Mikenli yazıcılar, yatay çizgiler çekerek satırları ayırmışlar, daha büyük yazarak önemli bilgiye dikkat çekmişler (5), bazı kil tabletlerin arkasına desenler çizmişlerdir (6).
Yararlanılan Kaynaklar
(1) Geç Tunç Çağında Küreselleşme, Prof. Dr. Ünsal Yalçın, Aktüel Arkeoloji, Mayıs Haziran 2013. Sayfa 56, 57.
(2) MÖ 2. Binde Ticaretin İşleyişi, Emre Kuruçayırlı, Aktüel Arkeoloji, Mayıs Haziran 2013. Sayfa 64.
(3) Dünya Sanat Tarihi, John Fleming, Hugh Honour, Alfa Basım Yayım Dağıtım, 2016. Sayfa 71.
(4) Hanya Arkeoloji Müzesi bilgilendirme levhası.
(5) The Countless Aspects of Beauty in Ancient Art, Maria Lagogianni-Georgakarakos, National Archaeological Museum, 2018.
Beauty in Clay: Aesthetics and script in Mycenaean Greece, Dimitri Nakassis, sayfa 51.
(6) A.g.e., sayfa 56.
Leave A Reply