Yemek Kültürü 20 Antik Roma’da Yemek Nasıl Yeniyor? 1

Ankara’daki Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi’ndeki canlandırma.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2018.

• Romalılar günde üç öğün yemek yiyordu. Cena denen ana öğün önceleri öğle saatlerinde yenirken, zamanla akşamüstü saatlerine kaymıştır. Cena, günümüzde akşam yemeğidir.
• Romalılar masaya oturarak yemek yerken Cumhuriyet Dönemi’nde (MÖ 510- MÖ 27) Yunan etkisi ile uzanarak yemek moda olmuştur. Uzanarak yemek, kibarlık ve sosyal üstünlük göstergesi sayılmıştır. İmparatorluk Dönemi’nde (MÖ 27- MS 395) kadınlar da eşleriyle beraber döşekler üzerinde yerlerini almışlardır. Çocuklar, köleler, lokanta müşterileri oturarak yemek yemeğe devam etmişler, Roma İmparatorluğu’nun kuzey eyaletlerinde doğu kökenli uzanma geleneği hiçbir zaman benimsenmemiştir.
• Roma döşeği, Yunan kline’sinden farklıdır. Yunan klinesi, tek yada iki kişilik iken Roma döşeği üç kişiye sol dirseklerini dayayıp uzanma imkanı verir. Ortadaki masayı üç yandan çevreleyen ve triclinium denen büyük döşekler zaman içinde birleşerek hilal biçimini almıştır. 7-9 kişinin sığabildiği bu döşeklere stibadium ya da accubitum adı verilmiştir.

• Varlıklı Romalılar sofraya dekorlu yiyeceklerin gelmesinden de hoşlanmışlardır. Hayvanların bütün olarak kızartılması ve içlerine çeşitli malzemelerin doldurulması; soslarda kuru yemiş ile baharat çeşitlerinin sirke, şarap ve şıra ile karıştırılması, bazen bu karışıma balık soslarının da katılması sevilmiştir.
• Büyük villalarda birkaç yemek odası da olabiliyordu. Kışlık yemek odası batıya, baharlarda kullanılan yemek odası doğuya, yazın kullanılanın ise kuzeye bakması tercih edilirdi. Sıcak günlerde bahçeye masa kurulması, kurulurken manzaraya dikkat edilmesi istenirdi. Duvarlar resimlerle, zemin mozaikle süslenerek güzel bir ortam yaratılırdı. Döşeklerin örtüleri, yastıkları ev sahibinin zenginliğini ve zevkini yansıtırdı. Küçük bir sunak bulundurulur, tanrılara sunu da burada kolayca yapılırdı.

Menşei Anadolu olan, Roma dönemine ait, MS 1. – 4. yüzyıl arasına tarihlenen, gümüş ve bronz salyangoz kaşıkları.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, Ankara, 2018.

Yararlanılan Kaynak

Antik Dönemde Beslenme, İnci Delemen, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 2003.