Yemek Kültürü 21 Antik Roma’da Yemek Nasıl Yeniyor? 2

Roma dünyasında, zenginliğin göstergesi altın, gümüş veya bronz eşyalara sahip olmaktı. Bunlar önemli günlerde atrium’da, mermer bir masanın üzerinde sergilenirdi. MS 1. yüzyıldan itibaren bunların yanına cam objeler eklenmişti.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Il MAV, Ercolano, 2019.

• Özel şölen salonları da evlere ilave edilmişti. Romalılar şölen (convivium) için genellikle yazılı davetiye gönderirlerdi. Şölenlerdeki döşeklerin de hiyerarşisi vardı. Ortadaki döşek onur misafirlerine ayrılırdı. Bu döşeğin en saygın noktası ise sağ başı idi. İkinci sırayı sol döşek alırdı. Ev sahibi ve yakınları sağdaki döşeğe uzanırdı. Hilal biçimli stibadium’da döşeğin iki ucu onur konuklarına ayrılırdı.
• Yemek odasına girişte konuklar ayaklarını yıkar veya kölelere yıkatırlardı. Elleriyle yedikleri için köleler konukların eline sık sık kokulu su dökerlerdi. Bir şölende ortalama yedi tür yemek sunulurdu. Yemek bitiminde köleler ortalığı temizleyip etrafa güzel kokular serpip meyve ve tatlıları getirirlerdi ve comissatio denen şarap töreni başlardı. Konuklar arasından seçilen başkan, şarabın suyla karıştırılma oranını, ne kadar ve nasıl içileceğini belirlerdi. Genellikle sırayla aynı kaptan içilirdi. Şölenlerde şarkıcılar, çalgıcılar, soytarılar, mim ustaları, dansçılar bulunurdu. İspanya’dan, Gades’ten gelen dansçılar ünlüydü (bugün de öyledir). Aydınların şarap şölenleri ise edebiyat ağırlıklıydı: müzik eşliğinde şiirler okunması ve tiyatro eserlerinin sahnelenmesi tercih edilirdi. İyi bir şölenin ilk şartı ise güzel sohbetti.
• Erken dönem Roma sofrasına örtü serilmemiştir. İmparatorluk Dönemi’nde ise sofra örtüsü nadirdir ama peçete çok yaygındır. Peçeteler genellikle ketendir. Konuk şölene kendi peçetesini getirir, giderken içine beğendiği yiyeceklerden peçetesinin içine koyup götürebilirdi.
• Ev sahipleri sunulan yemeklerin malzemesinin çarşıdan alınma değil de kendi çiftliklerinde beslenen hayvanlardan ve yetiştirilen ürünlerden olmasıyla övünürlerdi. Baharatlar ve egzotik ürünler ne kadar uzak ülkelerden gelmişse o kadar övünç kaynağı olurdu.

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi, Ankara, 2018.

Yararlanılan Kaynaklar

Antik Dönemde Beslenme, İnci Delemen, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 2003.

Il MAV, il museo archeologico virtuale di Ercolano.