Çin 107A Çin Tarihi 15A Savaşan Devletler Dönemi (MÖ 475-221)

Savaşan Devletler Dönemi’nde yaşamış ünlü general, filozof ve devlet adamı Wu Qi’nin (MÖ 440-381) yaşamı boyunca hiçbir savaşı kaybetmediği rivayet edilir. Sadece askeri dehasıyla değil, Chou Devleti’nde yaptığı yönetim reformlarıyla da ünlüdür. Savaşan Devletler Dönemi’nin efsanevi komutanlarından, orduda disipline verdiği önemle tanınan Sima Rangju’nun yaşamına ilişkin pek az bilgi günümüze ulaşmıştır. Savaşan Devletler Dönemi, yalnızca sürekli askeri çatışmalarla değil, bu çatışmaların doğurduğu entelektüel canlılıkla da anılır. Bu dönemin askeri ve felsefi birikimi, daha sonra, Song Hanedanı’nın altıncı yöneticisi İmparator Shenzong döneminde (1067-1085), Yedi Askeri Klasik adı altında toplanmıştır. Çin askeri düşüncesinin temelini oluşturan bu yedi klasiğin en önemlileri Sun Zi’nin Savaş Sanatı ile birlikte Wu Qi ve Sima Rangju’nun yapıtları Wuzi ve Sima Fa’dır. Bu iki metin, Savaşan Devletler Dönemi’nin askeri değerlerini şekillendiren iki zıt felsefi kutbu temsil eder. Wuzi devletin iç düzenini, kaynaklarını ve askeri düzenini merkeze alan, pragmatik ve sonuç odaklı bir yaklaşımı benimser. Sima Fa ise, Konfüçyüsçü ve törensel değerlere bağlı kalarak savaşın ahlaki meşruiyetini sorgulayan bir yaklaşımla daha eski ve idealize edilmiş bir geleneği yansıtır.

MÖ 5.-3. yüzyıl arasına tarihlenen, Savaşan Devletler Dönemi’ne ait çizgi desenli, iki kulplu vazo kül sırla kaplanmıştır. Tarihte Doğu Asya’da uygulanan bir teknik olan kül sırlama (ash glaze), çömlekçilikte odun, bitki veya saman küllerinin su ve kil ile karıştırılarak oluşturulan doğal bir sır, cila türüdür. Seramiğe, kahverengi, yeşil ve toprak tonlarında, camsı bir görünüm kazandırır. Ya kül, su ve kil ile karıştırılıp macun halinde çamurun üzerine fırça ile sürülür ya da fırınlama sırasında havada uçuşan küller tesadüfi olarak seramiğin üzerine yapışıp eriyerek kendiliğinden bir sırlama olur (doğal sırlama). Hangi bitkinin külünün kullanıldığına, pişirme sıcaklığına ve fırının atmosferine bağlı olarak farklı sonuçlar alınır. Asya’da kullanılan ilk sır olan kül sırlama, MÖ 1500 civarında Çin’de, Shang Hanedanlığı döneminde bulunmuş, günümüzde de kullanılan bir tekniktir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Ulusal Saray Müzesi, Taipei, Tayvan, 2025.

Yararlanılan Kaynaklar

Savaş Kanunları (Wuzi – Sima Fa), Wu Qi ve Sima Rangju, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2026.

Ash glaze, what is it?, Cursist.