Faşizm / Diktatörlük 23

Kendilerini antik Roma’nın mirasçıları olarak görmek isteyen İtalyan Faşist Partisi üyelerinin liktor baltasını bir gösterge olarak seçmeleri gibi tercihler, grubun niyetlerinin açık bir kanıtını oluşturur.

Yorum ve Aşırı Yorum, Umberto Eco, Ayrıntı Yayınları 2021. Sayfa 61.

Demagojiye dayalı otoriterlik türü çoğunlukçu görüşün sınırlarını zorlamaktan kaynaklanıyor. Devletin başındaki kişi gücünü bağımsız kurumları ve muhalefeti bastırmak, ardından da mutlak yöneten haline gelmek için kullanıyor. Bütün popülistler elitlere düşmanca yaklaşır. Ama bazıları aynı zamanda çoğulculuğa da karşıdır. Çoğulculuk karşıtı popülistler tek bir halk, “hakiki” halk olduğuna ve onu sadece kendilerinin temsil ettiğine, hatta kendi şahıslarında cisimleştirdiklerine inanır. Bu yaklaşım iktidarın kendi ellerinde toplanması gerektiği fikrine dönüşür.

Demokrasiye Yönelik Tehditler, Martin Wolf, Financial Times, Oksijen, 27 Ocak-2 Şubat 2023.

Zafer Yolları’ndan esinlenen Al Hirschfeld (1903-2003) karikatürü.
Stanley Kubrick’in 1957 yapımı filmi, kişisel çıkarların savaşa, mantığa, adalete etkisini; insan hayatını nasıl ucuzlattığını gösterdiği için uzun yıllar çeşitli ülkeler tarafından gösterimi yasaklanmıştı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Atlas Sinema Müzesi, Stanley Kubrick Sergisi, 2023.

Putin-Ukrayna Savaşı sonrası tekrar “dünyanın çok kutuplu hale geldiği, medeniyet devletlerinin yeniden ortaya çıkıp, kendi nüfuz alanları için rekabete giriştiği” seslendirilir oldu. Medeniyet devletleri kavramı 1990’ların başında akademik literatüre girdi. Çin, Hindistan, İran, Mısır, Rusya gibi aynı coğrafyada imparatorluklardan miras kalan belirli bir siyasal düzeni uzun yıllardır sürdüren ülkeler için kullanılıyor. Tanımlama, bu ülkelerin siyasal yapısının ulus devlet kavramıyla açıklanamayacağı tezine dayanıyor.

Liberallik Karşıtı Ülkeler Krizde, Ross Douthat, The New York Times, Oksijen, 14-20 Ekim 2022.