Nil Nehri’nin Kaynakları 3

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Mısır, 2019.

400 m yükseklikte Sobat’ın (Etiyopya) ve Bahrül Gazal (Sudan) ırmaklarının sularıyla beslenir. Sudan’da kuru ve çölümsü bölgelerden geçen Nil’in suları, buharlaşarak azalır. Eğer Sudan’ın başkenti Hartum’da Mavi Nil tarafından beslenmeseydi Nil bataklıklarda kaybolacak, Akdeniz’e ulaşamayacaktı. Hartum’dan sonra nehrin adı Büyük Nil ya da Nil’dir. 75 km sonra ilk tesirli akıntısıyla akmaya başlar. Denizden aşağı doğru numaralanan altı akıntısı vardır.

Mavi Nil, Etiyopya‘da bulunan Tana Gölü kaynaklı bir nehirdir. Beyaz Nil ile birlikte Nil nehrini oluşturan en büyük iki koldan birisidir. Nehrin üst kesimleri Etiyopya’da pek çok kişi tarafından kutsal olarak kabul edilir. İncil’in Yaratılış Kitabı’nda belirtilen ve Cennet Bahçesi’nden dışarıya akan Gihon Nehri olduğuna inanılır.

Nil’in ünlü verimli balçığı, Mavi Nil tarafından Etiyopya Platosu’ndan taşınır. Haziran’dan Eylül’e kadar suların yükselme döneminde Nil, taşıdığı verimli çamuru sahile bırakır. Böylelikle, Nil’in sahili boyunca birkaç kilometre genişliğe sahip, toplam yüzölçümü 26.000 kilometrekare verimli arazide tarım yapma olanağı doğar. Büyük Nil, çölü geçer, suları yine azalmıştır. Nil’in uzun yolculuğunda suları, sulama amacıyla da kullanılır. Sudan’dan geçerken Nil’in dört akıntısından elektrik elde edilir. Mısır’ın Assuan Barajı iki kilometre genişliğindedir ve sulama için çok miktarda suyu biriktirebilmektedir. Assuan-Kahire arasındaki 800 kilometrelik yolda büyük gemiler yol alabilmektedir.

Nil, Mısır topraklarında 1500 km kat eder. Kahire’ye varmadan 15 km önce genişler ve sayısız kola ayrılır, devasa deltası ortaya çıkar. Akdeniz’e 160 kilometrelik bir mesafede Nil, dünyanın en büyük deltalarından birinde akmaya başlar. Akdeniz’e döküldüğü kolların ikisinde akarsu trafiği vardır; Süveyş yakınındaki Damietta ve İskenderiye’deki Rosetta’da. Deltasındaki 44.000 kilometrekarelik alan da tarıma elverişlidir. Eski Mısır’da Nil Nehri’nin bereketi Hapi, Hnum ve Sobek gibi tanrılarla ilişkilendirilmiştir.

Mısır uygarlığı, Nil’in bir armağanı olarak görülmüştür.

Yararlanılan Kaynaklar

Livingstone, Pierre Marc ve Jan Sovak, AD Yayıncılık, 1997.

Mavi Nil, Vikipedia