Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 187| Sanatta Zaman Kavramı Süreç Sanatı

Fluxus akımını anlatırken bahsettiğimiz performans sanatçısı, heykeltıraş, yerleştirme sanatçısı, sanat kuramcısı, grafiker ve sanat pedagogu Alman Joseph Beuys (1921-1986), Süreç Sanatı’nın da öncülerindendir. Birçok yapıtında kullandığı malzemeler üzerinde kimyasal reaksiyonlar, renk değişimleri, çürüme, kuruma gibi çeşitli fiziksel süreçler ile “süreçselliği” simgelemiştir.
Terim, 1960-70 yıllarında, kömür, iç yağı, çelik, keçe, ot, süt ve çok çeşitli malzeme ile gerçekleştirilmiş, öncelikle yapım sürecini ve yapıtın oluşumu sırasında geçen evreleri göstermeye yönelik çalışmaları tanımlar.
Örneklerde çoğu kez malzemenin organik, canlı yönü vurgulanır, süreç görselleştirmek istenir.
Kavramsal Sanat ile Süreç Sanatı arasındaki sınır çok yakındır, bazen tümüyle ortadan kalkar.

Today Series, On Kawara (1933-2014), 1966 – 2014.
Sanatçı günün tarihini rakamlarla betimleyen bir tuval yaparak zamanı görselleştirmiş, geleneksel bir aracı zamanın nesnelleştirmek için kullanmıştır.
Fotoğraf:www.phaidon.com

Duration Pieces No. 5, Douglas Huebler (1924-1997), 1969.
ABD’li sanatçı hazırladığı bu seride zamanı etkin bir öge olarak kullanmıştır. Serinin yukarıda resmi bulunan parçası, New York, Central Park’ta çekilmiş. Huebler, parkta yürürken on dakikada on siyah-beyaz kare çekmiş. Deklanşöre basışını, bir kuş öttüğü veya bir ses duyduğu anda yapmış ve sesin geldiği yöne objektifi çevirmiş.
Sanatçı bir başka eserinde bir paketi postaya vermiş ve paketin gideceği uzun yolu harita üzerinde işaretlemiş. Bu çalışma aynı zamanda Mail Art, Posta Sanatı kapsamında da değerlendirilebilir. Zaten pek çok kavramsal sanatçı çeşitli sanatsal eğilimlerin sunduğu olanaklardan yararlanmıştır.
Fotoğraf:www.museumofnewmexico.org

“Eski resim formüllerini, geleneksel sanat görüşünü arkamda bırakmak için tuvalde bir delik açıyorum ve hem sembolik anlamda hem de somut olarak, durağan yüzeyin zindanından kaçıyorum” diyen Lucio Fontana (1899-1968) ile Belçikalı sanatçı Jef Verheyen (1932-1984), 1962 yılında tuhaf bir mekanda bulunuyorlar. Fontana elindeki aletle Verheyen’in tuvalinin üstüne delikler açıyor. İşini yaklaşık 10 saniyede bitiriyor. Bu bir sanat eserinin yapılış, meydana geliş sürecini gösteriyor. Sanatçıya göre iş, tuvalde kalan izler değil, tuvale bu izlerin yapıldığı süreç.
Fotoğraf:news.artnet.com