Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 202| Video Sanatı 1

Video terimi Latincede görmek anlamına gelen videre sözcüğünden türetilmiştir. Selüloit film ve manyetik teybin yerini alan zaman temelli elektronik görüntülemeyi anlatmak için kullanılır.

Video Sanatı’nın gelişebilmesi için bazı teknolojik gelişmelerin gerçekleşmesi gerekmiştir. Kabaca göz atarsak:

1962 İlk bilgisayar oyunu: Space War.
1971 İlk video kaset kayıt cihazı (VCR) Sony tarafından satışa sunuldu.
1972 İlk ev video oyunu: Pong.
Sony evde kullanılmak üzere ilk videokaset sistemini piyasaya sürdü: Betamax. Görüntülemenin yeni yolları ortaya çıkar.
1973 Muhtemelen ilk reality TV şovu yayınlanır: An American Family.
1980 Dünyaya 24 saat haber yayını: CNN.
1981 24 saat kablolu yayın: MTV.
1983 CD-ROM piyasaya sürülür. Daha çok miktarda bilgi, çok küçük alanlarda saklanabilir olur ve interaktivite, etkileşim mümkün hale gelir.
1986 Londra finansal kriz sonrası bütünüyle enformasyon tabanlı küresel ekonomiye geçer.

  • 1970’lerin sonunda kayıt özelliği olan kameraların piyasaya çıkışı ortamı değiştirdi. Böylelikle film çekme film şirketlerinin tekelinden çıkmış ve herkesin, dilediği her şeyi kaydedebilmesine olanak tanımış ve bu durum Neo Avangard’ın eleştirel ve liberal ruhuna cazip gelmiştir. Sanatta, bir ekrana görüntüler yansıtan çalışmaları anlatmak için video terimi kullanılır.
  • Bertolt Brecht 1938 yılında “Gerçeklik değişir; gerçekliği yansıtmak için sunum şekilleri de değişir”, diye yazmıştır.
  • Film ve video zaman temelli ortamlardır ve bu yönden Performans Sanatı ile ortak bir zemini paylaşırlar.

İki Su Tankı, Sarkis, 1968.
Sarkis (1938-), 1968’de, yaşadığı Paris’te protestocuların fotoğraflarını çekmiş. Çektiği fotoğrafların negatiflerinin içinde bulunduğu sığ su ve kaplar. Sarkis’in işi plastik kap, su, bronz, negatif ve neon’dan oluşuyor.
14. İstanbul Bienali, İstanbul Modern.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Video sanatçısı temel malzeme olarak görüntü ve sesleri kaydetmeye yarayan manyetik bantlardan yararlanır. Elektronik bir kamera, video ve çekilen görüntüyü yansıtmaya yarayan bir televizyon ekranı gereklidir.
  • 1960’lı yılların başında ABD ve Avrupa’da Fluxus’un gelişimine bağlı olarak ortaya çıkmış olan Video Sanatı’nın birincil amacı, kalıplaşmış televizyon görüntüsünü tartışmaya açma isteği olmuştur.
  • Video Sanatı, geleneksel sanatın uygulama ve tekniklerini alt üst eden, Marcel Duchamp, Robert Rauschenberg, John Cage gibi sanatçıların açtıkları yolda gelişim göstermiştir.
  • Video Sanatı için şu karakteristiklerden bahsedebiliriz: dramatik eylemin, anlatı ve karakter rollerinin yokluğu, içeriğin sıradanlığı, gelişmiş kamera tekniklerinin ve düzenlemenin yokluğu, zamana karşı alışılmadık tutumlar, filmin anlatı potansiyelinden faydalanmama, popüler eğlence ve belgesel kurallarına karşı çıkma, filmin bölümlerinin bir döngü halinde gösterimi…

Sahra Projesi, Heinz Mack, videoya aktarılmış 16 mm film, 1962.
Mack bu eserde İstanbul’a Sabancı Müzesi’ne gelen Zero sergisinde de yer alan, pleksiglas ve alüminyumdan ürettiği Zik-Zak adlı işini ve fresnel mercekleri ve pleksiglastan ürettiği Dokuz Mercekli Stel adlı işini de kullanmıştır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • 1963 yılında Nam June Paik (1932-2006) ve Wolf Vostell (1932-1998) ilk kez görüntüleri bozma denemeleri yapmışlardır.
  • Paik ve Vostel gibi sanatçılar, televizyonu izleyicinin bir yayıncının sinsi, kapitalist mesajını pasif biçimde aldığı bir ortam olarak görmüştür. Paik, izleyicilerin elektronik imajı değiştirebildiği bir TV geliştirmiş, böylece  izleyiciyi pasif alıcı konumundan kurtarmak istemiştir.
  • 1962’de Fluxus grubunun üyesi olan Paik 1963 yılında araştırmalarının ilk sonucunu sunarak, 13 televizyon ekranında 13 elektro-akustik frekansla güçlendirilmiş 13 soyut görüntü sergilemiştir. Bu işinde sanatçıya Cage’in hazırlanmış piyanoları ilham kaynağı olmuştur. Bu sergi Video Sanatı’nın gerçek doğuşu olarak kabul edilir.
  • Vostell de 1963’de bir film üzerine elektronik yırtıklar kaydetmiştir. İlham kaynağı, daha önce gerçekleştirilmiş olan dekolajlar, afiş ve tuval yırtmalar olmuştur. Her iki etkinlik de Video Sanatı’nın gelişiminde öncü olmuştur.
  • Paik sanatına kayıt bantları ve Enstalasyon ile başlamıştır.
  • Andy Warhol da 1965 yılında video filmler yapmıştır.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Maksim Gorki ve Moskova’daki Evi

Maksim Gorki’nin Çocukluğum adlı eserinin Can Yayınları’ndan çıkması ile 2000 yılında Moskova’da gezdiğim Gorki müze-evini hatırladım. Toplumcu gerçekçi bir yazara…

8 saat ago

Kadınlık Halleri ve Laura Esquivel

Acı Çikolata (1990) ile tanıştığım yazarın ilk kitabını çok tatlı bulmuştum. Romanın baş karakteri Tita’nın ömrü mutfakta geçiyor, ruh halini…

8 saat ago

Kudüs

"Nobel Edebiyat Ödülü’nü otuz yıl içinde kazanacak’" "Portekiz edebiyatı ondan öncesi ve sonrası olarak ayrılacak" "Portekizli Kafka" "Philip Roth ve…

3 gün ago

Jerzy Skolimowski

  Aktör, şair, yazar, yönetmen, amatör boksör, ressam ve tasarımcı. Yaptığı görselliği yoğun, şiirsel kurgulu filmler ile Polonya sinemasının yetiştirdiği…

3 gün ago

El Simgesi

Kur'an-ı Kerim'in Ahzab suresinin 33. Ayetinin tefsirine göre, Hz. Peygamber bir gün yanına gelen Hz. Ali'yi, kızı Hz. Fatma'yı ve…

1 hafta ago

Kon-Tiki

           

1 hafta ago