Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 63 | Modernizm 3

ABD’li sanat eleştirmeni Clement Greenberg (1909-1994), Modernizm’in dört belirgin yönünü,
*içerikten fazla biçime vurgu yapma,
*ortama özgü olması (renk, çizgiler, ölçü, düzlük, boya yüzeyi, şekil vs.),
*estetik etkiye toplumsal anlam veya politik mesajdan daha fazla değer vermesi,
*izleyici için günlük yaşamın deneyimlerinden ve toplumsal sorunlardan bağımsız bir deneyim üretmesi olarak nitelendirmiştir.
Modernist ortama özgü sanat kavramına göre sanatçılar, disipline özgü metodları kullanmalıydılar. Resim disiplininin sınırları şekil, renk ve tuvalin düzlüğü idi. Birleşimler, yani cam, elektrik teçhizatı, tel yumağı, dergi küpürleri, pullar vs. içereren eserler ne bir resimdir ne de bir heykel, yani ortama özgü değildir. Modernist yaklaşıma göre, bu eser, estetik değer ve nitelikten yoksundur.
Modernist eleştirmenler Dadacıları, Sürrealistleri, Fütüristleri, Konstrüktivistleri, Realistleri yani içerikten ziyade biçime, mesajdan çok estetik etkiye öncelik tanımayan ve ortama özgü olmayan diğer sanat akımlarını ötekileştirmiştir. Modernist tutumun seçiciliği, sanatın büyük kısmını sanatsal beğeni parametrelerinin dışında bırakıyordu.
Modernist fikir, popüler kültürle bağlantı kurmaz, gündelik yaşamla yakın ilişki kurmaz. Popüler kitle kültürünü içeren eserler kitsch olarak nitelendirilir. Modern dönemde kitsch marjinalliğe mahkum edilmişti.(8/6/2013 tarihinde Kitsch konusunu aydınlatmaya çalışmıştık.)
Modern perspektif, popüler kültüre bir kirlenme olarak bakar.
Modernizm, sıradan, bayağı ve gündelik olandan uzaklaşma çabası içindedir.

Tanrı’nın Eli (1949), Carl Milles (1875-1955), Millesgarden, Lidingö Adası, Stockholm, İsveç.

Kurumsal Sanat Teorisi, analitik sanat felsefesi geleneğinin en etkili filozoflarından ve Amerikalı estet George Dickie’nin (d. 1926), modern sanatın büyük kısmını açıklamada etkili olmuş teorisidir. Bu teori, bir şeyin sanat olarak adlandırılması için o nesne veya uygulamanın insan eliyle değiştirilmiş olmasını ve sergilenmesi gerektiğini iki temel ölçüt olarak getirir. Bu teori, son kırk yıldır modern sanat uygulamalarını değerlendirmenin aracıdır, ama o eserin iyi mi yoksa kötü mü olduğuna dair yorum yapmaz.
“Sanat dünyası” ile kastedilen galeriler, küratörler, eleştirmenler, sanat tarihçileri, müzeler, sergiler, müzayede salonlarıdır.
Modernizm’in büyük temaları: Yabancılaşma, anomi (toplumda ya da bireyde ölçü ve değerlerin çökmesi ya da amaç ve ülkü yoksunluğu sonucunda oluşan dengesizlik durumu, kuralsızlık), yalnızlık, toplumsal parçalanma, kaygıdır.
1920’lerde yüksek sosyetede Modern resim moda oluyor. Modern resim asmayan, sevmeyen küçümseniyor.
Bazı görüşlere göre Modernlik Projesi Nazizm ve Stalinizm ile bitmiştir.