Kars 18 Ebul Hasan Harakani ve Evliya Camii

Ebul Hasan Harakani, Anadolu’ya gelen ilk evliya alperenlerden İran’ın Horasan bölgesinin Harakan Köyü’nde 963 yılında fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, köyünde çobanlık, yük taşımacılığı, çiftçilik, türbedarlık yapmıştır. Anadolu’ya, Selçuklu akınları sırasında (1081-1021), 1021’de Sultan Alparslan’ın babası Çağrı Bey ile gelmiş, 1033 yılında Kars yakınında Bizans ordusu ile yapılan savaşta şehit olmuştur. Ebul Hasan için 1064 yılında Sultan Alparslan’ın Kars’ı fethetmesinden sonra Kaleiçi Mahallesi’nde bir türbe yaptırılmıştır. 1579 yılında Sultan III. Murat’ın emriyle Kars’a gelen Lala Mustafa Paşa tarafından türbe yeniden yaptırılmış, türbenin yanına da Evliya Camii’ni inşa ettirmiştir. Evliya, kendisinden bir asır sonra yaşayan Ahmet Yesevi’yi de etkilemiştir.

Ebul Hasan’ın tasavvuf görüşünü anlatan Nurul Ulum adlı eserde, “Her kim bu dergaha gelirse ekmeğini veriniz, inancını sormayınız,” şeklindeki düşüncesi daha sonra Mevlana’da “Kim olursan ol yine gel” olarak ifadesini bulmuştur. Aynı eserde yer alan “Bana seni gerek” şeklinde ifade ettiği Allah sevgisi, Yunus Emre’nin şiirlerinde etkisini gösterir. “Nimetlerin en lezzetlisi, çalışarak elde edilendir,” diyen Harakani’nin, İbn-i Sina’dan, Gazneli Mahmut’a kadar çok kişiyi etkilediği düşünülür.