Likya Işık Ülkesi 26 Korsanlık

Mısır’da Tel-el-Amarna’da bulunan MÖ 14. yüzyıla ait tabletlerde korsanlık yapan Lukkiler’den söz edilmektedir. Hitit metinlerinden de aynı bilgiyi alıyoruz.
Bölgenin korsanlık geçmişine gönderme yapan, korsan gemisi tasarımlı turist tekneleri günlük turlarında Phaselis’te bir süre demirliyorlar.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2015.

Pusula Çin’de bulundu ve Akdeniz’e bin yıl sonra ulaştı. Yunan ve Fenikeli denizciler yıldızlara bağlı bir navigasyon bilgisi geliştirmişlerdi.
Antik dünyada korsanlar daimi bir tehdit unsuruydu. Asıl para, ele geçirilen mallardan değil, insanlardan, fidyeden veya kaçırılan kişinin köle pazarında satılmasından kazanılıyordu. Zengin ticaret rotalarının yakınlarında yaşayan kıyı toplumları kendi korsan filolarını kurmuşlardı ve güvenli geçiş için haraç alıyorlardı. Sarp, kayalık kıyı şeridi ve sayısız koyuyla korsanların merkezi olan Kilikya’dan (Alanya-İskenderun arası) etrafa yayılan donanmalar, ana ticaret yolları üzerinde turluyor ve onları parayla tutmak isteyen herkese hizmet sunuyorlardı. Bu deniz mafyası, tüm denizcilik faaliyetleri ve deniz ticareti için kalıcı ve ciddi bir tehdit unsuru oluşturuyordu. MÖ 67 yılında Roma, uluslararası korsan halkasını üç ayda kırdı.
Akdeniz’deki ticaretin kaçınılmaz bir sonucu olan korsanlığın temel figürü olan korsan, bir meslek erbabı sayılırdı. Çok sonraları hırsız veya eşkıya olarak görülmeye başlandılar. Hukuki, ekonomik, sosyal ve teknik açıdan incelenebilecek korsanlık çok yönlü bir iştir.
Korsan teknesi kadırga Heredot, kadırgaları ve kadırgalar ile ilk uzun mesafeli seferleri Fenikelilerin yaptığını yazar. Korsanlığı engellemek için ilk tedbirleri alanların da Fenikeliler olduğu söylenir. Kadırgalar, manevra kabiliyeti, sürati, sığ sulardaki hareket kabiliyeti ile kalyonlara tercih edilmiştir.
MÖ 9. yüzyılda Asur Kraliçesi Semiramis’in kadırga temelli bir donanma kurduğu, 3000 adet kadırgaya sahip Asur donanmasının Fenikelilerin eseri olduğu kabul edilir.
Korsanlar başlangıçta sadece tek katlı, kürekçi gücüyle giden yelkenlilere sahipti. Daha sonra hızla zenginleşip üç katlı güçlü kadırgalar alabildiler.
Ege Denizi ve Anadolu kıyıları önemli bir korsanlık merkezi idi. Bölgenin sahip olduğu coğrafi yapı hem saldırılardan korunmaya uygun, hem de hammadde açısından zengindi. Bölgedeki orman örtüsü tekne yapımına elverişli ağaç türlerinden oluşuyordu. Denize dik inen kayalıklar gemilere koruma sağlıyordu.
Sahillerde kurulmuş yerleşim yerlerinin ve teknelerin yağması, önemli bir sektör olan esir ticaretine hem kaynak, hem de pazar yaratmaktaydı. Korsanlıkla ticaret iç içe geçmişti.
Yunan kentlerinin toplam 353 adet kadırgadan ve çoğunluğu korsanlardan oluşan birleşik donanması, Perslerin 600 gemisi karşısında tutunamamış, Yunanlar rövanşı MÖ 479’da alabilmişlerdi. Bu savaşta Likyalılar da Perslere 50 gemi vermişti.
Kadırgalar 17. yüzyılda bile, hızlarından ötürü, korsanların ve devletlerin ana muharebe ve ticaret gemisi olarak tercih edilen gemilerdi. Kadırgaların bazılarının kamuflaj amaçlı deniz rengine boyandığını, hatta mürettebatın kamuflaja uygun renkte kıyafet giydiğini biliyoruz.
Filo kurulması pahalı bir iş olduğundan devletler bu mali külfetten kurtulmak için uzun zaman korsanlığı özendirmiş ve desteklemişlerdir.