Manastır ya da bugünkü adıyla Bitola.
Atatürk’ün baba tarafı Konya’dan Aydın-Söke’ye gelmiş Kızıl Oğuz Yörüklerindendir ve Osmanlı’nın bölgeyi Türkleştirme çalışmaları doğrultusunda Makedonya’ya gönderilmişlerdir. Daha sonra ailenin bir kısmı Selanik’e göç etmiştir. Aynı şekilde aslen Karamanlı olan Zübeyde Hanım’ın ailesi de Selanik’in Langaza kasabasına gönderilmişlerdir.
Atatürk’ün 1899’da Manastır’da bitirdiği askeri lise günümüzde müze ve sanat merkezi olarak hizmet veriyor.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu, 2018.

 

 

  • 19. yüzyıl sonunda Sultan II. Abdülhamid’e karşı Makedon-Ermeni-Jön Türk yakınlaşması yaşandı. Ancak bu üç partinin de hem kendi içlerinde hem de birbirleriyle uzlaşamadıkları hususlar vardı. Evrim ile devrim, adem-i merkeziyetçilik ile merkeziyetçilik konularında fikir ayrılıkları vardı. Genç Osmanlı subayları ile yakınlık kuran Makedon devrimciler onlara çete savaşı tekniklerini öğretmişlerdi. 1907’de Terakki ve İttihat Cemiyeti Rumeli’deki örgütlenmesinde Makedon IMRO ve Ermeni Taşnak örgütlerinin modelini benimsedi; bir fedai teşkilatı kurarak vurucu bir güce sahip oldu. Cemiyetin askeri kanadı, daha çok III. Ordu’ya, biraz da II. Ordu’ya mensup subay, silahşor veya fedailerden oluşan bir cunta görünümü kazandı. Cemiyet Manastır, Firzovik, Serez ve Üsküp başta olmak üzere Rumeli’de pek çok yerde asker ve sivil ortak eylemler tertip etti, gösteri ve mitingler düzenledi, suikastlar yaptı. IMRO’nun Serez Grubu, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde özerk bir Makedonya istiyordu.
  • Makedonya’da ve Doğu Anadolu’da ayrılıkçı örgütlerin Osmanlı düzenine baş kaldırdıkları 1894 yılında Yunanistan da hareketlendi.
  • 20. yüzyıla girerken Makedonya Osmanlı İmparatorluğu’nda gayrimüslim nüfusun çoğunlukta olduğu tek bölgeydi. Makedonya’nın büyük kentlerinde ahali daha çok Rum ve Yahudi; kırsal kesimde ise Bulgar kökenli köylülerdi. Yahudiler ve Ermeniler dışındaki gayrimüslim nüfusun büyük çoğunluğunun dili Bulgarca idi. Makedonya’dan dışarıya gerçekleşen mevsimlik veya kalıcı göç sonucu kırsal kesimde daimi bir işgücü açığı yaşanır, bu açık genellikle Doğu Anadolu’dan gelen Kürtler tarafından kapatılırdı.
  • Balkan devletlerinin arasındaki Makedonya rekabeti, Osmanlılara karşı ittifak oluşturmalarının önündeki en büyük engeldi.

 

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Dr. David Livingstone 1

“Kaşif” tartışmalı bir unvandır. “Keşfettiği” yer, yereller tarafından uzun zamandan beri bilinir; bu bilgi kendisi…

2 gün ago

Milliyetçilik 43 Paranoyak Milliyetçilik

Paranoyak milliyetçilik, vatandaşın korkularını istismar ederek, güvensizlik ve nefreti körükleyerek kendilerine yarar sağlamaya çalışan siyasetçilerin…

3 gün ago

Kaya Sanatı

Kaya sanatı, Paleolitik dönemin en önemli kültürel dışavurumudur. Kendini, mağara duvarlarında, sığınılan kaya altlarında göstermiştir.…

6 gün ago

Göçmenler 20

Almanya’daki sığınmacıların üniversite eğitimi alamıyor, çalışamıyor ve yaşadıkları yerden ayrılamıyorlar. Barakalarda yaşıyorlar ve yaşadıkları barakalar…

7 gün ago

Edebiyata Dair 13

19. yüzyılda demiryolu bir yenilik simgesiydi; yeni bir hayat getiriyor ve eskisini yok ediyordu. Bu…

1 hafta ago

Altay Balbalları

Rusya’nın Altay Cumhuriyeti’nin Gorno-Altaysk şehrindeki müzede gördüğüm balbal ve balbal parçalarını da balbal dosyamıza eklemek…

1 hafta ago