Megalitler 1

İri ve genelde düzensiz taşlardan yapıldıkları için megalit (büyük taş) denen anıtlar, tarih öncesi dönemden günümüze ulaşan en çarpıcı kalıntılardır.
Megalitler MÖ yaklaşık 5000 yılından sonra ortaya çıkmıştır.
Uzmanlardan bir kısmı megalitleri deniz yolu ile göç eden bir halka mal eder ve ilk çıktıkları yerin Akdeniz çevresi olabileceğini öne sürerken, kaynak olarak Doğu Avrupa’yı ve Kafkasya’yı gösterenler de vardır.
Bu anıtların kökenine ilişkin araştırmaların göç teorilerinin açıklanmasına yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Megalitlerin işlevsel boyutu ile ilgilenenler kalıcı olmayı amaçlayan sembolik, anıtsal ve dini hedefli yapılar olduklarını düşünmüşlerdir. Bunların eski medeniyetlerin kurban altarları veya güneşin ya da göksel başka bir büyük cismin hareketleriyle ilişkili olabileceği, astronomik sistemlerle ilgili işaretler oldukları da düşünülmüştür.
Megalitlerin ataların yerine geçtiği, ata kültü yapıları olduğu da bir başka görüştür.
Megalitler yurdumuzda, Avrupa’da, Afrika’da, Asya ve Amerika’da olmak üzere yeryüzünün büyük bir kesiminde bulunurlar.
Bir görüşe göre megalitler, bazen insanların şematik sanatla ifade ettikleri gravürler, heykeller ve boyamaların olduğu, insanın sanatsal yetilerini de yansıtan anıtlardır. Portekiz ve İspanya’da 60’tan fazla sitteki boyalı figürler; Malta Tapınakları ve Fransa’daki megalitler üzerindeki spiral motifler, dikey çizgiler, küçük noktalar, siyah fon üzerine kırmızı motifler bu görüşe tanıklık etmektedir. Megalitik sanat içinde gayet süslü geometrik desenlere de rastlanmıştır.

Malta’daki ilk megalitik tapınaklar MÖ 3600’lü yıllara tarihleniyor. Adanın güney batısında yer alan Hagar Qim Prehistorik Tapınağı ise yaklaşık MÖ 3300 yıllarına ait. Dış duvar boyunca yer alan en yüksek megalit 5.2 m yüksekliğinde. Bir ana ve iki yan yapıdan oluşan tapınaktan pek çok taş ve kil heykeller çıkartılmış. Sağdaki bölümün arkasında ufak elips biçiminde bir delik bulunur. Bu deliğe Kahin Deliği adı verilmiş. Yaz gündönümünde yani 21 Haziranda güneş ışıkları bu delikten geçerek alçak taş levhalardan birini aydınlatıyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Aynı tapınakta dış duvar boyunca yer alan megalitlerden 3 m yükseklikte ve 6.40 m uzunlukta olanının 20 ton ağırlığında olduğu tahmin edilmektedir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu