Geziler

Sert, Saydam ve Kırılgan 16 Cam Bezeme 2 Soğuk İşlemler

Soğuk boyama tekniği farklı renkte boyaların soğuk cam üzerine uygulanmasıdır. İşlem bittikten sonra obje tekrar fırınlanmadığı için boya dökülebilir.

Mineleme tekniği Roma döneminde ortaya çıkmıştır. İslam cam sanatında çok kullanılmıştır. Bu teknikte dövülmüş cam tozları ve metal oksitlerden hazırlanan boya, kabın yüzeyindeki daha önceden çizilmiş konturların içine sürülür ve düşük ısıda fırınlanır.

Yaldızlama, altın tozunun cıvayla karıştırılması, kabın yüzeyine fırça ile uygulanması ve düşük ısıda fırınlanması ile yapılır. Osmanlı yaldızlı bezemelerinin bir kısmında maydanoz ve gül motifleri görülmektedir. Maydanoz dekorlu olanlar, maydanozlu diye tabir edilir ve antika piyasasında çok ünlüdür (1).

Lüster veya perdahlama tekniği, bakır ve gümüş gibi metal oksitli boyanın cam kabın yüzeyine uygulanmasıdır. Boyamadan sonra kap düşük ısıda ve oksijensiz ortamda tekrar fırınlanarak, boyanın sabitlenmesi sağlanır. Metalimsi bir görünüm elde edilir. Doğal bir taş olan yıldız taşının pırıltılı görünümünü vermek için cam harmanına metal oksitler ilave edilmiştir. Venedik’te bu tip cama Aventurin denmiştir (2).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kesme kazıma tekniğinde yapılmak istenen motifler, cam esere işaretlenerek, döner çark ve su yardımıyla veya bir ucu ince bir ucu kalın kesme aracının ısıtılmasıyla, istenen derinlik ve genişlikte kesilerek işlenir. Bohemya ağır kesme dekorlu ve dayanıklı potas-kireç kristali ile bu teknikte öne geçmiştir (3).

Kakma işleminde, kabın yüzeyine öncelikle istenilen şekiller oyulur. Yapılan bu oyukların içerisine başka maddelerden kesilip hazırlanan parçalar yerleştirilir. Mısır’da kolye ve bileziklerde, Urartu’da mobilyalarda yaygın olmasa da kullanılan bu yöntem Roma camcılığında çanaklar üzerinde uygulanmıştır (4).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Cameo tekniği, cam üzerine konan farklı renkteki camın kesilerek kabartma bir desenin oluşturulması işlemidir. Üretimde oldukça kaliteli bir işçilik gösteren ve en tanınmış örneği, miladın ilk 25 yılı içinde yapıldığı düşünülen ve günümüzde British Museum’da olan Portland Vazosu’dur. Cameo, çok kaliteli bir işçilik gerektirdiğinden genellikle mücevher yapımında kullanılır (5).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Yararlanılan Kaynaklar

Beykoz Cam ve Billur Müzesi, Ed. Nazan Erbil, Milli Saraylar Başkanlığı, 2021. Sayfa 61.
A.g.e., sayfa 79.
A.g.e., sayfa 73.
Kayseri Müzesi Cam Eserleri, Serpil Kurup, Yüksek Lisans Tezi, atauni.edu.tr, 2015.
Adıyaman, Elazığ, Hatay, Mardin, Şanlıurfa Müzelerinde Bulunan İslami Dönem Cam Eserler, Gül Geyik Karpuz, Atatürk Üniversitesi Doktora Tezi, 2014. Sayfa 28, 29.