Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 180| Kavramsal Sanat 4

Kavramsal Sanatta bir düşünceyi belirtmenin en açık yollarından birinin yazı olduğu düşünülür. Yazı, bir düşünceyi belirttiği gibi, estetik bir kalite de içerir. Yani linguistik mesajları kadar, biçimleri de önemlidir. Bu yapıtlar eş zamanlı olarak bilincin çeşitli düzeylerinde etkili olmaktadır. Ancak bir tabloda kompozisyon aracı olarak yazının kullanılması her zaman kavramsal bir anlam taşımayabilir.

Japon sanatçı ve mimar Shusaku Arakawa (1936-2010), ülkesinde Neo Dada Hareketinin ve savaş sonrası Japon avangard sanatının öncülerinden olmuş, New York’a cebinde Marcel Duchamp’ın telefon numarası ile gelmiştir. Lyotard, Arakawa’nın eserlerinin bizi gözlerimizle düşünmeye sevk ettiğini söylemiştir. Arakawa’nın Out of distance / Out of texture /Distance of point blank B adlı eseri.
Fotoğraf:nga.gov.au

Asılı Adam, Ai Weiwei, 1985.
Eser, bükülmüş bir elbise askısından yapılmış. Asılı Adam, çığır açan bir eser olarak tanımlanıyor.
Ai Weiwei New York’ta yaşarken malzeme alacak parası olmadığından bir askıyı bükerek Marcel Duchamp’ın profilinin şeklini vermiş ve bunu dairesinin banyo aynasına asmıştı.
Fotoğraf:arttattler.com

Marcel Duchamp insanların “Sanat nedir?” diye sormasına yol açmıştı. Mao sonrası sanatçıların ilk kuşağından olan, siyasi aktivist, kitap yazarı, blog yazarı, mimar, yanında 1500 kişi çalıştırdığı dönemler olan Ai Weiwei (1957-) ise insanların “Gerçek nedir?” diye sormasına yol açar. Dünyaca ünlü Çinli sanatçı Ai Weiwei, 1985 yılında yaptığı üç Mao portresiyle resme veda etti. Asılı Adam adlı eserinden başka 1985’te bir keman ve kürek sapından ürettiği Keman adlı eseri Çin’de büyük yankı uyandırmıştı. Eser, Mao’nun Kültür Devriminin bir eleştirisiydi. Çünkü o dönemde Çin’de keman sahibi olmak çok tehlikeliydi, kişinin burjuva eğilimli damgası yemesi ile dayak ya da daha kötü şeylere neden olabiliyordu. Ai Weiwei 1987 yılında İki Ayağa Bir Pabuç adlı eserini üretti. Eserdeki zanaatkarlık, yalnızca Dada’ya geri dönüş değildi. Sanatçının babası Mao tarafından Gobi Çölü’ne sürülmüştü ve Ai Weiwei Gobi’de büyürken ayakkabı imal ediyordu. Çin, sanatçının sürekli işlediği temalardandır. Eser, iki ayağa birden giyilebilir. Çin’in imalat becerisindeki insanlık dışı yönü işaret eder. Ai Weiwei ayrıca bu eserini, verimli üretim biçimleri arayışının mantıki bir sonucu olarak izah etmiştir. 1987 yılında ABD’deki ilk ve şu ana kadar tek sergisini New York, SoHo’da açtı. Asılı Adam ve İki Ayağa Bir Pabuç adlı eserlerini koyduğu serginin adı Eski Pabuçlar ve Güvenli Seks idi. Serginin adında geçen Güvenli Seks, kasık hizasına uygun bir şekilde yerleştirilmiş bir prezervatif, dize kadar inen kauçuk bir yağmurluğa atıfta bulunuyordu. AIDS o sıralarda başlıca korku kaynağı idi.
Ai Weiwei, Çin hükümetini açıkça eleştirmeye cesaret eden birkaç kişiden biriydi. Bir ara çok kötü dövülmüş, beyin kanaması geçirmiş, ameliyat olmuştu. Uzun süre göz altında kalmış, 2011 yılında ev hapsinde tutulmaya başlanmış, kendi ülkesinden çıkması yasaklanmış, pasaportu beş yıllık aradan sonra Temmuz 2015’te iade edilmiş bir sanatçıdır. Asıl amacının Çin’i değiştirmek olduğunu söyler.
Kavramsal Sanat, akımlar, eğilimler, oluşumlar halinde günümüze kadar uzanmış, günümüzde resim, heykel gibi daha geleneksel türlerin de kavramsallaşmasında rol oynamıştır.