Kültür

Çin’de İnançlar 32 Budizm 5

Tibet etnik grubuna özgü bir resim türü olan Tanga, Tibet dilinde kumaş, ipek veya kağıt üzerine yapılan resim veya nakış anlamına gelir. Tangka’da kullanılan boyaların tümü, madeni ve bitkisel boyalar + hayvanlardan elde edilen tutkallar + sığır safrası karışımıdır. Bu karışımlar ve Tibet’in kuru iklimi, Tanga resimlerindeki renklerin yüzyıllarca parlaklığını korumasını sağlar. Tanga resimlerinde başta dini konular olmak üzere çeşitli temalar işlenmektedir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Shigatse, Taşilunpo Manastırı, Tibet, 2004.

Küçük ve Büyük Taşıyıcı’nın yolu çok uzundur. Tantra ya da Vajra Taşıyıcı’nın yolu daha hızlıdır. Tantra Taşıyıcı’nın temel düşüncesi, olumsuz özellikleri bilinçli olarak arttırarak bunlardan çok daha hızlı kurtulmak ve Nirvanaya tek yaşamda ulaşabilmektir. Bu tehlikeli yol ancak ruhani bir öğretmenin rehberliğinde uygulanabilir ve kişisel niteliğinden ötürü gizlidir. Öğrenciler öğretmen olur, onların da öğrencileri olur, böylece bir zincir, bir tantra (gerilmiş ip) oluşur. Öğretmen (Sanskritçe guru, Moğolca lama) otoritedir. Kusursuz biçimde kendini tamamlamış Budhalar da lamadır. Tibet-Moğol Budizmi, Lamacılık olarak da adlandırılır. Hemen her yerde cinsel bir simge görür, dişi öğeyi her fırsatta vurgularlar, panteonlarında pek çok tanrıça figürü vardır. Tibet’teki Budist mezhebi, Hıristiyanlıktan hac gibi, buhurdanlık gibi ve mukaddes su teknesi gibi birçok unsurlar almış, papalığa benzer bir mevki oluşturulmuştur (Dalai Lama).
Vajra Taşıyıcı’da bu dünyayı aşmak için:
Dünyanın makrokozmosu ile insan bedeninin mikrokozmosu;
Merkez, Doğu, Batı, Güney, Kuzey adlı beş yön;
Beş yöne ait simgesel renkler olan beyaz, mavi, sarı, kırmızı ve yeşil kullanılabilecek araçlar arasında yer alır.
Ama zihin bulanıklığı, nefret, gurur, hırs ve kıskançlık gibi aşılması gereken olumsuz özellikler gibi, mikrokozmosla makrokozmosu oluşturan hava, su, toprak, ateş ve rüzgar gibi elementler de boştur. Bunları gerçek sanmak, kuruntudur. Sonuç olarak ne Samsara, yani sürekli içine doğduğumuz dünya, ne de bu dünyanın aşılması olan Nirvana vardır.
Mahayana ve Vajrayana öğretilerinde, meditasyonda zihin bir tasvir üzerinde yoğunlaştırılır, bu bir Budha tasviri olabileceği gibi bir mandala da olabilir. Mandala, evrenin sembolik tinsel haritasıdır.
Budist düşünce, karmaşık bir düşüncedir (1). Tatarlar, Moğollar, Mançular da Budizm’in gelişmesinde aktif rol oynamışlardır.

Yararlanılan Kaynak

Cengiz Han ve Mirasçıları Büyük Moğol İmparatorluğu, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi, 2006.
Moğol Budizmi: Öğreti ve Moğol Budizmi, Klaus Sagaster, sayfa 519-531.