Dostoyevski Evi | St. Petersburg

2000 yılında St. Petersburg’a gittiğimde Dostoyevski’nin evini ziyaret edememiştim. 2003’de St. Petersburg’a gittiğimde ise ilk durağım burası oldu.

St. Petersburg, Dostoyevski’nin mühendislik eğitimini aldığı, ilk işine girdiği ve devlete karşı cürüm işlediği iddiasıyla tutuklandığı kent. Özgürlüğüne kavuştuktan sonra tekrar St. Petersburg’a dönüyor. Orada gömülüyor. Yani St. Petersburg Dostoyevski’nin hayatında önemli bir yer tutuyor. O yüzden “Petersburglu Usta” diye anılıyor. 1997 yılında şehre heykelini dikmişler.

Bu eve Ekim 1878 yılında ailesiyle beraber taşındı ve 28 Ocak 1881’de ölünceye kadar oturdu, Karamazof Kardeşler’i bu evde yazdı ve bu evde öldü.

Evde fotoğraf çekme yasağı olmamasını şükranla karşılamıştım. Bu yazı içinde bazılarını sizlerle paylaşacağım.

Evdeki eşyaların çok azı orijinal. Ev, dönemin eşyaları ile döşenmiş. Aslında hep para sıkıntısı çekmiş olan yazarın evinin bu kadar güzel döşenmiş olması bana pek mümkün gelmedi, daha doğrusu ben böyle hayal etmemiştim. Şapkası, yazı takımı, sigara tabakası, romanların  el yazmaları, müsveddeler, mektuplar, fotoğraflar orijinal. Yazılı tarih yan dairede sergileniyor. Dairelerden biri ev, diğeri müze gibi düzenlenmiş. Karamazov Kardeşler’in çeşitli bölümlerinin yazmaları da buradaymış. Dindarlığı ile tanınan yazarın evinde Genç Hans Holbein’ın Ölü İsa’sının kopyası var. Dostoyevski’nin sırf bu tabloyu görmek için  Basel’e gittiği, müzede bir iskemlenin üzerine çıkıp uzun uzun tabloyu incelediği, seyrettiği ve hayran kaldığını eşinin anılarından biliyoruz.

Epilepsi hastası olan, bu hastalıktan  çok  çeken yazar, bir ciğer kanaması sonucunda 59 yaşında öldü. Yapılan cenaze töreninde yaklaşık otuz bin kişi tabutunun arkasından yürüdü, diye yazıyorlar.

Yattığı yer de çok ünlü. Nevski Manastırı’nın bahçesinde yer alan, ilk bölümünde daha çok bilim insanlarının, ikinci bölümde daha çok 19. ve 20. Yüzyıl sanatçılarının defnedilmiş olduğu kabristanda Dostoyevski’nin kabri, mimar H. Vasilyev ile heykeltraş N. Lavretsky’nin eseri. Ölümün hemen ardından heykeltraş  L. A. Bernshtam yüzünün kalıbını çıkarmış. Cenazesinde yazarın imzası ile başsağlığı kartları dağıtılmış.

Müze evin girişinden alınabilen, The F. M. Dostoevsky Literary-Memorial Museum ile The Norwegian Society of Friends of the Dostoevsky Museum tarafından yayımlanmış rehber kitap da güzel hazırlanmış.