Faşizm Diktatörlük 46

Alman siyaset teorisyeni Karl Loewenstein 1930’larda ABD’de sürgünde yaşarken militan demokrasi önermişti. Militan demokrasi olarak adlandırdığı şey, faşizmin demokrasiye yönelik saldırısının, liberal yapıya katı bir bağlılıkla engellenmeyen, daha kararlı, çevik ve korkusuz yaklaşımlar gerektirdiği idi. Loewenstein, faşist bir yükselişe karşı gerekirse liberal olmayan yöntemlere de başvurmak gerektiğini savunuyordu. Faşizmi, iktidar partisinin sadece hükümeti değil, kamuoyunu da kontrol ettiği bir sistem olarak tanımlamıştı. Siyaset ve kültür üzerinde baskı kuran otoriterlerin, siyasette duyguları harekete geçirmek için yüksek sesli milliyetçi coşku ile bilimsel olarak uygulanan, bazen sindirme ve terörize etmeye varan kalıcı psikolojik baskı yöntemlerini uyguladıklarına dikkat çekmişti.

Demokratik süreçlerin, otokratların yükselişini kolaylaştırdığı biliniyor. Ama ikilemleri gözden kaçırmamak gerek. Militan demokrasi, demokrasiyi korumak adına demokratik kuralları çiğneme ve demokratik iradenin ihlal edilmesi hakkı demek.

Militan Demokrasiye İhtiyaç Var mı?, Oksijen, 20-26 Haziran 2025.

Almanların bir matematik formülü der ki ‘Eğer bir Nazi ile aynı masada oturup ona karşı tek laf etmeyen 10 Alman varsa masada 11 Nazi var demektir’.

Kaltak Merlot, Filiz Aslan, Himalaya Yayınları, 2025. Sayfa 49.

Seçimle başa gelen eski Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro (2019-2023), 2017 yılında, “Beş çocuğum var. Dördü erkek ve sonra bir zayıflık anında beşincisi kız oluverdi” diye konuşmuştu. Kürtaja ve LGBT+ haklarına muhalefet eden Bolsonaro’nun sıkça başvurduğu kadın düşmanı dil ve tutum, eski yüzbaşının kadınlar arasındaki oy oranının Lula’nın %25 gerisinde olmasına yol açmış. Bu eğilimde olan çoğu politikacı gibi dini kurum desteği arayan Bolsonaro, Evanjelik cemaatin kendisine verdiği desteği artırmaya çalışırken, Tanrı’nın adını sık sık anıyor ve kendisini göreve getiren Tanrı’nın kendisini görevden alabileceğini tekrar edip duruyordu ama kendisini görevden 2022’de seçmenler aldı. Askeri darbe planlamak, silahlı suç örgütüne liderlik etmek, demokratik hukuk düzenini şiddet yoluyla ortadan kaldırmaya teşebbüs, başkanlık sarayı ve Kongre’ye yapılan baskınları kışkırtmak ve maddi zarara sebep olmak suçlarından 27 yıl 3 ay hapis cezası aldı.

Oyları Düşen Bolsonaro Koltuğu Bırakmamak İçin Neler Yapar?, Bryan Harris, Financial Times, Oksijen, 1-7 Temmuz 2022.

Brezilya’nın Eski Devlet Başkanı Bolsonaro Hapis Cezasına Başladı, BBC News Türkçe, 12 Eylül 2025.