Göçmenler 17

Göç olgusu çok boyutludur. Göç hareketleri, siyasi, sosyoekonomik, kültürel açılardan çok boyutlu incelemeye açıktır.

Kimi göç hareketleri, yaşama tutunma içgüdüsü, daha iyi yaşam koşullarına ulaşma itkisiyle gönüllü yola çıkılmış insan hareketleridir. Kimisi ise, sürgündür. İster gönüllü göç ister zorunlu göç olsun, her yer değişikliği yeniden var olma, kendini tanımlama, aidiyet hissine kavuşma ve uyum güçlüğünü aşma gereği gibi özellikler taşır (1).

‘Yaşanan mekanın değiştirilmesi davranışı’ olarak deneyimlenen göç olgusu, günümüz dünyasının en önemli insanlık sorunudur.

2020 yılı itibarıyla dünyada

82,4 milyon zorla yerinden edilmiş insan,

26,4 milyon mülteci,

48 milyon kendi ülkeleri içinde yerinden edilmiş kişi,

4,1 milyon sığınmacı varmış (2).

Birleşmiş Milletler’e göre 2024 yılında uluslararası göçmen sayısı tahmini olarak 304 milyon. Bu rakam 2020 yılında 275 milyondu.

Dünyadaki her 27 kişiden biri göçmen. Göçmenlerin %48’i kadın (3).

Tarihin en eski dönemlerinden beri şehirlerde göçe ve göçerlere karşı önlemler alınmıştır.

Atina’da vatandaşlık, soy zincirine bağlı kazanılan bir hak idi. Her iki ebeveyni de Atinalı olan bir kişi ancak vatandaş olma hakkına erişmekteydi. Aristoteles’in şehrin işgücüne duyduğu ihtiyacın arttığı zamanlar için önerdiği çözüm, göçmenleri kabul etmek ve belli koşulları sağlayanlara vatandaşlık hakkı sunmaktır. Atinalılar kendilerini otokton bireyler olarak görmüşlerdir. Otokton bireyler, o şehrin toprağından bitmişlerdir; bu bireyler bu bölgeye hiçbir yerden göç etmemiş, bölge ile saf bağları olan kişilerdir (4).

Göçmen düşmanlığı, tek kimlik vurgusu (‘Bu ülke yalnızca x halkına aittir’) gibi söylemler, faşist eğilimleri besleyen kültürel kutuplaşmayı derinleştiriyor.

Mültecilere eşit davranmaya yanaşmayan tutumlar da pek yaygın. 2022 yılında Slovenya hükümeti, Ukraynalı mülteci kabul etmeye hazır olduğunu açıkladı. Oysa altı ay önce aynı hükümet, Afganistan Taliban’ın eline geçtiğinde Afgan mültecileri reddetmişti. Yine aynı Sloven hükümeti birkaç ay önce çoğu Iraklı Kürtlerden oluşan binlerce mülteci Belarus’tan Polonya’ya girmeye çalışırken, Polonya’nın gelenleri dışarıda tutmaya yönelik çabasına destek için askeri yardım teklif etmişti. Yani, Sloven hükümeti için iki farklı mülteci türü vardı (5).

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Tahterevallideki Hayatlarımız, Serpil Yandı Vargel, Psikeart, Kasım Aralık 2021.

(2) El mi Yaban, Ben mi Yaban, Tamer Aker, Psikeart, Kasım Aralık 2021.

(3) migrationdataportal.org

(4) Hindistan’dan Atina’ya, İshak Sayğılı, Psikeart, Kasım Aralık 2021.

(5) Avrupa’yı Savunmak Ne Demek?, Slavoj Zizek, Oksijen, 4-10 Mart 2022.