Japonya 73 Japonizm

Japon ağaç blok baskıları, Japonya’nın yabancılara Birleşik Devletler tarafından 1854’te yeniden açılmasından sonra geniş ölçüde Batı’da da erişilir hale gelmişti.
yüzyılın ikinci yarısında Japon baskıları Batılı sanatçıların eski ustaların otoritesinden kurtulmaları, yeni kavramlar, yeni bakış açıları edinebilmelerine yardım etmiştir. Bilinenlerin dışında, biçimleri bakımından taze, parlak renklerde, canlılık dolu Japon baskıları, Batılı sanatçılara bir biçime bakmanın farklı bir yolunu göstermiştir.
yüzyıl Japonizm’i, 17. ve 18. yüzyılın Chinoiserie’sinden farklıydı. O zaman, Çin sanatını ve temelinde yatan ilkeleri anlamak için hiçbir gayret gösterilmemiş, bu ilgi, geçici bir heves, bir fantezi ve egzotizm olmuştu.
İzlenimcilik, Japon sanatının antitezi ve Monet Doğu etkisine en açık ressam olarak görülür (1).

Mavi ve Gümüş Gece Melodisi, Cremorne Işıkları, James Abbot McNeill Whistler, 1872.
Japon etkisini eserlerinde ilk gösteren Amerikalı sanatçılar John La Farge (1835-1910) ve James Whistler (1834-1903) olmuştu. Yukarıdaki tablo, fiilen Japon sanatının Batı anlayışına tercümesi olarak görülür. Eser, Londra’da Tate Galeri’de sergilenmektedir (2).
Fotoğraf: tate.org.uk

Jane Avril au Jardin de Paris, Henri de Toulouse-Lautrec, 1893.
Toulouse-Lautrec (1864-1901) illüzyon alanını Japon tarzında düzleştirerek ve desenlerini harflerle birleştirerek poster yapımında devrim yaratmıştır. Yukarıdaki eserinde hatların tasarruflu kullanılması, boş kağıdın kompozisyonla bütünleştirilmesi, kısaltılmış çellonun budanması ve çerçeveleme aracı olarak kullanılması tümüyle Japon sanatından alınmadır. Çerçeve, harfler ve desen kaynaşmakta, dansçı, Japon sanatçı Hokusai benzeri kaligrafik bir hareket yaratmaktadır (3).
Fotoğraf: metmuseum.org

Japon etkisi, Sembolist ressamların eserlerinde de güçlüdür. Van Gogh’un hayatının son dört yılında Japon sanatıyla ilişkisi çok kapsamlı bulunur (4).

Vaazdan Sonraki Hayal, Paul Gauguin, 1888.
Edinburg’da, İskoçya Ulusal Galerisi’nde sergilenmekte olan melekle boğuşan Yakup’un görüntüsü Hokusai’nin Manga’sındaki benzeri bir desenden alınmadır. Eserde Japon etkisi, düzleştirilmiş çevre çizgilerinde, gölgelerin eksikliğinde, natüralist olmayan baskın kırmızı zemin renginde barizdir (5).
Fotoğraf: kunstisleuk.nl

Yararlanılan Kaynaklar

Dünya Sanat Tarihi, John Fleming ve Hugh Honour, Alfa Basım Yayım, 2016. Sayfa 712, 713.
g.e., sayfa 713.
g.e., sayfa 715.
g.e., sayfa 715.
g.e., sayfa 715.