Geziler

Kars 9 Tarihçe 4

Çar Nikola dönemine ait (1894-1917) bronz kilise çanı. Üzerinde “Çanı Tanrı İçin Çalıyorum” yazıyor. Kars’ta Selim’de bulunmuş, Kars Müzesi’nde sergileniyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kars, 19. yüzyıl sonlarından 20. yüzyıl ilk çeyreğine değin art arda Rus, Ermeni ve İngiliz işgallerine uğramıştır.
Rusların Kars’a ilk saldırısı 1807’de olmuştur.
1828’de Ruslar şehri ve iç kaleyi işgal etmiş, yakıp yıkmıştır. 1829’da imzalanan Edirne Antlaşması ile Ruslar geri çekilmiştir.
1855 yılında yapılan Rus-Osmanlı savaşında Ruslar tabyalarda ağır yenilgiye uğramış, aynı yıl kente Gazi unvanı verilmiştir.
1877’de Ruslar egemenlik sağlamışlar, Kars 1878 Ayastefanos Antlaşması ile Rusya’ya bırakılmıştır. Batum, savaş tazminatı olarak Rusya’ya verilmiştir. Sarıkamış, Kars, Ardahan ve Artvin de Berlin Antlaşması ile Rusya’ya bırakılmıştır. Bu savaş, 93 Harbi diye anılır. Çarlık yönetiminde burası Karsskaya Oblastı / Eyaleti ilan edilmiştir. İki Osmanlı sancağı Kars ve Çıldır’dan başka Ardahan, Erzurum’un Oltu, Olur, Şenkaya ve Narman ilçeleri bu oblastta yer almıştır. Rusya, Ermeni milliyetçi hareketini ve Ermenilerin vilayette ağırlık kazanmasını engellemek için Rusya’dan buraya nüfus aktarımı yapmış, Duhoborlar, Estonlar, Malakanlar bölgeye gönderilmiştir. Ruslar buraları aldığında yörede Sünni Türkler, Alevi Türkmenler, Karapapaklar, Ermeniler, Rumlar ve Kürtler vardı (13).