Likya Işık Ülkesi 32 Likya’da Üretim Faaliyetleri ve Dış Ticaret

Hammadde ticareti yapılırdı ama Likya’nın asıl zenginliği mamul mal satışlarından gelirdi.
Patara’nın sandaletleri birinci sınıftı.
Likya ürünü kozmetik ünlüydü. Rhodiapolis ve Phaselis’te üretilen kozmetiğin ünü yaygındı. Bölgenin çok zengin olan florası parfüm yapımı için iyi bir kaynaktı. Likya orkideleri, Likya dikeni gibi bölgenin adını taşıyan bitkiler de vardır. Phaselis’te gül ve gülsuyu öne çıkardı. Bu zengin floradan ilaç da yapılmaktaydı. Kızılot denen bitkiden yapılan ve yaraları sağaltıcı özelliği olan Lykium, keten tiftiği ile yaralara sarılırdı. Çalı köklerinden de ilaç özleri elde ediliyordu. Kireç de sağaltımda kullanılan önemli bir maddeydi. Rhodiapolisli ünlü hekim Herakleitos’un Likya’ya Asklepion sağlık kültünü soktuğu düşünülür.
MS 2. yüzyılda Rodos, deniz ticaretini elinden kaçırınca Likya sahillerindeki limanlar Mısır bağlantılı tahıl satışlarında daha çok söz sahibi olmuştu. Myra (Andriake) ve Patara limanlarındaki büyük granariumlar bu dönemde yapılmıştır. Diğer limanlar da bu ticari trafikten yararlanıyordu. Likya limanları, Mısır, Yunanistan ve Roma arasındaki ara istasyonlardı.
Demir, çömlek ve deri ürünleri günlük hayatın pek çok alanında kullanılan ve dış satımı da olan, değerli ürünlerdi.
Hem doğrudan üreterek satmak yoluyla hem de arazi kiralama ve ortakçılık yoluyla büyük paralar kazanılabiliyordu. Ayrıca para da satılıyor/kiralanıyordu.

MÖ 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen bu yazıt bir ödünç bakır para anlaşmasının sözleşmesidir. Grekçe yazılmıştır; faiz karşılığı ödünç para verildiğinin delilidir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Fethiye Müzesi, 2019.

Askeri alanda alternatifsiz olan atın yetiştirilmesi de Likya’nın bir başka zenginlik kaynağı idi.
Myra yakınlarındaki yamaçlarda arıcılık yapıldığı da bilinmektedir. Balın, gümrük yazıtlarında yer almaması, baldan vergi alınmadığını, yani balın tekel malı olmadığını düşündürmektedir. Örneğin incir, listede vardır, yani tekel malıdır.
Antik Çağ’da çok ünlü olan Likya domuz jambonu, Likya dağlarında gezen yaban domuzlarından üretiliyordu.
Katran, reçine, styraks (günlük ağacı) reçinesi, mureks/purpur ve safran en değerli ticari mallar arasında sayılabilir. Safran, ağırlığının 100 bin katı suyu sarıya boyayabilir. Yaklaşık 100 bin çiçekten sadece bir kilo safran çıkar. Safran parfüm, ilaç, uyuşturucu, boya, baharat gibi birçok farklı alanda kullanılabilir. Tatlı şaraba hoş bir koku verdiği de bilinir. Prometheus’un ciğerinden akan kanın toprağa düşmesiyle safran bitkisinin doğduğu mitolojide yer alır. Gümrük denetimiyle korunan özel mallar arasındadır.
Eski zamanlarda, yiyecekleri ve deri gibi bazı organik maddeleri korumanın tek yolu tuzlamaktan geçiyordu. Tuz üretimi, amfora veya fıçılar içinde satılan tuzlanmış balık endüstrisi için de temel bir maddeydi. Likya, hem tuz hem de tuzlanmış balık satıyordu. Tuzlanmış balık üretimi konusunda Andriake, Tristomo ve Aperlai önde gelen merkezlerdi. Phaselis’in ise dumanlı-isli balığı ünlüydü. Kazılarda ele geçen olta iğneleri ve ağ örme iğneleri, hem ağla hem de oltayla balık avlandığına tanıklık etmektedir.
Bir hayvan olduğuna inanılmayacak kadar bitkiye benzeyen süngerin de en yumuşakları Antiphellos’tan çıkarılırdı.