Categories: Kültür

Nar 6

Narlı Madonna, Sandro Botticelli, 1487.
Fotoğraf: goldenhorncafe.blogcu.com

  • Afrika’da Gabon’da ve Asya’da nar, dişilik bereketini sembolize eder. Hindistan’da da kısır kadınlar çocuk sahibi olabilmek için nar suyu içerler. Bir Vietnam mitolojisine göre, nar açıldığında yüzlerce çocuk verir. Her tür doğum, büyüme ve çoğalma fikrini içeren konularda nar sembolü yer almış, tören eşyalarına yansımış, hatta tahılların saklandığı küpler de nar motifleriyle süslenerek, bolluk ve bereket gibi beklentiler dile getirilmiştir.
  • 19. yüzyılda yazılmış bir kitaptan, dövülmüş nar kabuklarıyla deriyi ovarak deriye elastikiyet kazandırıldığını; Dicle Nehri üzerinde işleyen sandalların bu yolla yapıldığını okuyoruz.
  • Doğu Akdeniz ülkelerinde, nar çok eski zamanlardan beri şarap ve şerbet yapımında kullanılmıştır. Ayrıca nar sosu ve nar ekşisi yapılmıştır.

Anadolu’da dokunan halı ve kilimlerde Yaşam Ağacı en çok işlenen motiflerden biridir.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Hüsamettin Koçan’ın 1980’lerden bugüne kullanageldiği, figür gibi dikey boyanmış Y biçimi, hayat ağacı ile ilişkilendirilebilir. İnsanın merkezinden çıkan, ya da merkezinde insanın bulunduğu bir kozmik ağaç.
Fotoğraf: csmuze.anadolu.edu.tr

  • Osmanlı Devleti zamanında tatlı ve ekşi nar cinsinin bulunduğunu, beyaz narın tanelerinin pembemsi ve tatlı olduğunu, Bağdat’tan gelen siyah narın kabuğunun koyu mor renginde, iri taneli ve ekşi olduğu bilinmektedir. Osmanlıda narın, limondan önce yiyeceklerde, ekşi soslarda kullanıldığını biliyoruz.
  • Nar suyu ve şerbeti Mısır’da, İran ve Türkiye’de bugün hala çok sevilir.
  • Nardan yapılan bir şurup Yakındoğu’da yemek pişirmede kullanılır. Bu sos, tavuklu sebzeli yemeklerde, tavuk, ördek pişirilirken kullanılan, tatlı-ekşi lezzet veren bir sostur.
  • Kuru nar taneleri yemeklerde kullanılır.
  • Yeni yılda evin kapısının önünde evin hanımı yeni yılın bereketli olması ve yeni bir hayatı başlatması için narı yere atar ve narın tanelerini saçar. Bu gelenekte nar hem bitmiş olan yılı, yani ölümü, yeni yılla yeniden başlayan hayatı simgeler.
  • Benzer bir gelenek hasadın bereketli olması için Türkiye’de de uygulanır.
  • Nar tanelerini yere dökmek günahtır, nar cennet meyvesidir.

Oturduğum sokaktaki bir apartmanın girişine konmuş seramik nar ağacı panosu.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Nar Türkiye’de siyah rengin elde edilmesinde kullanılmış, nar çiçeklerinden de koyu kırmızı boya elde edilmiştir.
  • Türkiye’de kilimlerde, kanaviçelerde, cam altı resimlerde bolluk ve bereketin simgesi olarak yaşam ağacı, gün çiçeği ve nar işlenir.
  • Modern tıp, narı ömrü uzatan ve yaşlanmayı geciktiren yiyecekler arasında saymaktadır. Böylece nar, bir cennet meyvesi olmaya devam etmektedir.

Nar Ağacı, Karla Gudeon.
Fotoğraf: www.covegallery.com

Yararlanılan Kaynaklar

  • Nar, Gönül Tekin, Yemek ve Kültür, Yaz 2014.
  • Somut Olmayan Kültürel Miras, Baksı Kültür Sanat Vakfı Yayınları, 2015.
  • Art and History of Egypt, Alberto Carlo Carpiceci, Casa Editrice Bonechi, 1994.
  • Batıl İnançlar, Peter Lorie, Milliyet Kitapları, 1997.
  • Eski Yakındoğu’da Nar Sembolizmine Dair: Bir Derleme Çalışması, H. Hande Duymuş Florioti, Tarih Okulu Dergisi, Haziran 2015.
  • Antioch Mosaics, Ed. Fatih Cimok, A Turizm Yayınları, 1999.
  • Mosaics of the Bardo Museum, Art and History Collection, Céres Edition, 1998.
  • Altın Dal, Cilt I, James G. Frazer, Payel Yayınları, Bilim Kitapları 37.
  • Altın Dal, Cilt II, James G. Frazer, Payel Yayınları, Bilim Kitapları 38.
  • Koçan, Zeynep Yasa Yaman, Baksı Kültür Sanat Vakfı.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Ticaret Hayatı 11 Hititler 2

MÖ 1650-1200   Eski Hitit mühür geleneği imparatorluk çağında da devam etmiş, yüzük ve düğme…

1 ay ago

Tarihin Virajları ve Değişiklikler

“Eskiden Büyük Ağaçlıklı Yol, ardından Hinderburg Yolu, ondan sonra Stalin Yolu adını taşıyan Grundwaldzka, kısa…

1 ay ago

Ticaret Hayatı 10 Hititler 1

MÖ 1650-1200     Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nın son safhalarında, Anitta, şehir beylikleri halinde yaşayanların…

1 ay ago

Urartular 12 Siyasi Durum 3

    Ekrem Akurgal’a göre, Hurriler’in ahfadı olan Urartuların kralları şunlardır:   Aramu      MÖ 860-840…

1 ay ago

Elea’lı Zeno ile Zeno’nun Bilinci 5

    Zeno’nun Bilinci adlı romandan seçilmiş bazı Reductio ad absurdum örnekleri:   *“Benim yerime…

1 ay ago

Ticaret Hayatı 9 Asur Ticaret Kolonileri Çağı 4

MÖ 1950-1750     Paranın, MÖ 7. yüzyılda Lidyalılar tarafından icat edildiği düşünülüyor. Asur para…

1 ay ago