Rewriting 5 Hırçın Kız

Anne Tyler’ın yazdığı Sirke Kız (Vinegar Girl) (1), William Shakespeare’in Hırçın Kız adlı tiyatro eserinin yeniden yazımıdır. Bu eser, Shakespeare’in ölümünün 400. yılı dolayısıyla başlatılan, yazarın ünlü eserlerinin çağdaş yazarlar tarafından yeniden yorumlandığı Shakespeare Yeniden (Hogarth Shakespeare) adlı roman serisine dahildir. “Sadece çağına değil, bütün çağlara ait” olduğu düşünülen yazarın (Ben Jonson) sekiz eseri yeniden yorumlanmış ve Doğan Kitap tarafından ülkemizde de basılmıştır.

Kış Masalı, Jeanette Winterson tarafından, Zaman Boşluğu adıyla,

Fırtına, Margaret Atwood tarafından Cadı Tohumu adıyla,

Venedik Taciri, Howard Jacobson tarafından Benim Adım Shylock adıyla,

Macbeth, Jo Nesbo tarafından aynı adla,

Kral Lear, Edward St. Aubyn tarafından aynı adla,

Othello, Tracy Chevalier tarafından aynı adla,

Hamlet, Gillian Flynn tarafından aynı adla yeniden yazılmıştır (2).

Shakespeare, türleri zenginleştirmiştir: trajediye mizah katar, tarihi oyunlarında geleneğe çağını dahil eder, komedileri düşündürücüdür, ahlak kurallarını esnetir, normları alt üst eden bir tutum sergiler. Güldürerek eleştiri ciddi olandan daha etkilidir. Akıllı gözüken budala, soytarı gözüken akıllı olabilir (tersinleme); sözcükleri oyunlarla doludur, kelimeler gerçeği örtebilir.

“Düş kapanının çemberleri söğüt ağacından yapılır. Üzerleri süet kurdelelerle sarılır, boncuklar ve tüyler eklenir Ortadaki açık bölümden güzel rüyalar geçerken kenardaki ağların kötü rüyaları durduracağına inanılır.” (3).
Kuzey Amerikalı bir yazar olan Anne Tyler, oyunu romana çevirirken, bir Kızılderili inanışının parçası olan düş kapanına da eserinde yer vermiş.
Fotoğraf: ciceksepeti.com

Hırçın Kız’ın asıl adı Bir Şirretin Evcilleştirilmesi’dir. Shakespeare’in kadın karakterleri arasında kadınsı, yumuşak, erkeklerin fazla tanıma gereği duymadan aşık oldukları güzel kadınlar olduğu gibi, hırslı, saldırgan ve zor kadınlar da vardır. İlk tanıma uyan Bianca ile şirret Kate Hırçın Kız’da yer alırlar. Kate’i uslandırarak ideal bir eş haline dönüştürmek oyunun olay örgüsünün esasını oluşturur. Oyunun sonunda tam kocasının istediği gibi bir kadın olan Kate’in bunu çevresine yaşattığı zorluğu fark edip bundan rahatsızlık duyduğu için mi, yoksa uyumlu davranarak istediğini elde edebileceğini öğrendiği için mi yaptığını Shakespeare bize açıklamaz (4). Ama, sinmeden, yenik düşmeden hırçınlığından arınır (5). Bu oyunun çağdaş bir yorumunu Royal Shakespeare Company Mayıs 2000’de ülkemizde de sunmuş, Kate rolünü Monica Dolan oynamıştı. Yeniden yazımda ‘Tatlı insanlara karşı dikkatli ol, çünkü şekerin hiçbir besleyici değeri yoktur’ ve ‘Balla sirkeyle yakalayacağından daha çok sinek yakalarsın’ gibi ifadelerle Shakespeare’in ruhu şad edilmektedir (6).

Shakespeare’in kadın kahramanları norm dışı çizilmiştir; eril zihniyeti içselleştirmiş kadın kahramanları (Lady Macbeth) vardır. Bazıları, erkelerden daha üstündür; erkek kılığına girerek özgürleşirler (On İkinci Gece’de Viola).

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Sirke Kız, Anne Tyler, Doğan Kitap, 2018.

(2) A.g.e., sayfa 207.

(3) A.g.e., sayfa 133.

(4) Hırçın Kız: Kadınlar ve Komedi, Asuman Kafaoğlu-Büke, Cumhuriyet, 27 Mayıs 2000.

(5) İngiliz Edebiyatı Tarihi, Mina Urgan, YKY, 2004. Sayfa 232.

(6) Sirke Kız, sayfa 109.