Seramik 39 Eski Çağlarda Avrupa’da Seramik

Balkan sakinleri Buzul Çağı’nda DNA‘larını Anadolu’ya gönderdiler, bu genler on bin yıl sonra Neolitik Çağ’da Orta Avrupa’ya geri döndü. Bu durum, Avrupa ve Anadolu halklarını günümüze kadar genetik açıdan bağladı. Anadolulular Avrupa’ya tarım ve hayvancılık dışında çanak çömlek yapımını da öğrettiler.

Çok sayıda kültür, arkeologlar tarafından seramiği yapış biçimine göre adlandırılır.

Şerit şeklinde süslemeleri olan toprak kaplar (Lineer Bantlı Seramik) birkaç yüzyıl içinde Fransa, Almanya, Polonya, Avusturya, Macaristan ve Ukrayna gibi Orta Avrupa ülkelerinde yaygınlaştı. Oysa Adriyatik ve Akdeniz kıyılarında, bugünkü İtalya’nın tümünde, genellikle midye kabuğu baskılarıyla bezenmiş kaplar ön plana çıktı (Kardiyal Seramik) (1). Hem Kardiyal hem de Lineer Bant seramiklerinin oluşumu Anadolu’dan Avrupa’ya yapılan göçlere dayanıyordu. Bu iki stilin yolları Balkanlar’da ayrıldı (2).

İspanya’dan bir kardiyal veya kardiyak seramik örneği.
Fotoğraf: fr.wikipedia.org

İskandinav avcı-toplayıcılar Avrupa’ya indikten sonra, 6200 yıl önce yani Neolitik Çağ’ın başlamasından çok daha sonra Orta Avrupa’da Huni Biçimli Çömlek Kültürü doğdu; üretilen toprak kaplar huniye benziyordu (3).

Günümüzden 5600 yıl önce Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda Yamnaya Kültürü ortaya çıktı. Bu kültür çeşitli seramik eşyaların yanı sıra bronz (tunç) eşyalar da üretmiştir (4).

İp Baskılı Seramik Kültürü’nde şerit motifler kullanılmıştır. İp baskılı kapları imal edenler, bozkırlardan gelmiş olanlardı. Aynı dönemde Avrupa’nın batısında Çan Biçimli Çömlek Kültürü egemendi; bu kültüre ait seramiklere Büyük Britanya, Fransa, İber Yarımadası, Orta ve Güney Almanya’da rastlanır (5). Çan biçimli kaplar Büyük Britanya’ya göçmenler tarafından getirilmişti.

Günümüz Orta Almanya’sı hem İp Baskılı Seramik hem de Çan Biçimli Çömlek Kültürü insanlarının yaşadığı ender yerlerden biriydi. Her iki grubun da kendilerine özgü yerleşim birimleri, gelenekleri, ölü gömme adetleri ve büyük olasılıkla kendi dilleri vardı. MÖ 2200’de, İp Baskılı Seramik Kültürü’nün MÖ 1800’e kadar sürdüğü Büyük Britanya hariç, her iki kültür de yeni topluluklara dönüştüler, kısmen birleştiler (6).

Seramik, bakır işçiliğinin ön koşuluydu. Bakırın işlenebilmesi için yüksek ısı gerekiyordu ve bu amaç için seramik ocakları kullanıldı. Seri imalat, Bronz Çağı’nın en büyük olayıydı. Taşlardan kalıplar yapıldı ve birbirinin neredeyse aynısı mamuller üretildi. Bunlar aynı zamanda daha sağlam ürünlerdi (7).

Yararlanılan Kaynak

(1) Genlerimizin Yolculuğu, Johannes Krause, Thomas Trappe, Say Yayınları, 2021. Sayfa 81.

(2) A.g.e., sayfa 82.

(3) A.g.e., sayfa 92.

(4) A.g.e., sayfa 105.

(5) A.g.e., sayfa 109.

(6) A.g.e., sayfa 142.

(7) A.g.e., sayfa 145.