Kültür

Şiddet 101 | Yasaklar ve Sansür Şiddeti 12 Türkiye’de Tiyatro ve Sinema

Fotoğraf: peramezat.com

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın eserinden uyarlanan Mürebbiye adlı film ile Türk sineması ilk sansürüyle 1919 yılında tanıştı.
1963 yapımı Metin Erksan filmi Susuz Yaz ülkemizde “Türkleri küçük düşürme” nedeniyle yasaklanırken Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı; 1982 yapımı Yılmaz Güney-Şerif Gören filmi Yol ülkemizde 17 yıl yasaklı kalırken o yılki Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye kazanmıştır.
Film çekimine başlamadan senaryoyu onaya sunma, film çekimi sırasında resmi görevlilerin müdahale etmesi, çekimleri tamamlanmış film için yurtiçi ve yurtdışı için ayrı ayrı izin alınması, sansüre muhatap olmamak için oto-sansür uygulamaları baskının açık göstergeleridir. 1986 yılında çıkarılan bir yasayla, film denetimi İçişleri Bakanlığı’ndan alınıp Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilmiştir.
Dini duyguları rencide etme; devlete zeval vermek; açlık, sefalet, göç, kaçakçılık, grev, sendika göstermek izinleri zorlardı. Filmdeki karakterin adına kadar her şeye dikkat etmekte yarar vardır.
Sadece Diktatör adlı oyun, 2018 yılında kamu düzen ve güvenliğini olumsuz yönde etkileyebileceği, emniyet ve kamu esenliğini tehlikeye düşürebileceği, toplumsal huzur ve güven ortamının bozulabileceği gerekçeleri ile bir çok ilimizde valiliklerce yasaklandı. Kararı protesto etmek için oyun metni ülke çapında tüm tiyatrolarda aynı gün ve saatte seyircilerle birlikte okundu.Kadıköy Tiyatroları Platformu, “Evrensel insani değerlerin ihlal edilmediği hiçbir sanat üretiminin sansürlenmesini, yasaklanmasını; üretici kadrosundaki sanatçıların hedef gösterilip maddi ve manevi işkenceye maruz bırakılmasını, tehdit edilmesini kabul etmedikleri” açıklamasını yaptı.
Bu bölümde verilen örnekler dışında sansürlenen/yasaklanan eser olmamıştır, demek çok isterdik ama bunlar ne yazık ki sadece küçük bir listedir.