Ticaret Hayatı 6 Asur Ticaret Kolonileri Çağı 1

MÖ 1950-1750

Ankara’da Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi’nde sergilenmekte olan çivi yazılı Kültepe Eski Asur tabletleri MÖ 18. yüzyıl, bir Hitit tableti parçası MÖ 13. yüzyıl, Hitit damga mühür baskısı MÖ 14. yüzyıl, damga mühür baskılı Yeni Asur tabletleri MÖ 7. yüzyıla tarihleniyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Anadolu, MÖ 4. binin sonu, 3. binin başlarında Eski/Erken Tunç Çağı’na girmiştir. Bu dönemde Orta ve Kuzeydoğu Anadolu’da maden işçiliği, ziraat kadar önemli hale gelmiştir. Maden işleme sanatı, özellikle de ticareti, bu çağda önem kazanmış, doğu ve kuzeydoğuda büyük atölyeler kurulmuştur.
Asur Kralı I. Erisum (MÖ 1906-1867), ticarette reformlar yapmış ve Anadolu ile sistemli bir ticaret başlatmıştır. Ticarette devlet tekeli kaldırılmış, serbest ticaretin firmalar tarafından yapılmasına olanak sağlanmıştır. Böylece, MÖ 2. binyılın ilk çeyreğinde, Anadolu ile Kuzey Mezopotamya arasında güçlü ve yaygın bir ticaret ağı kurulmuştur. Bu iki gelişme, Orta Tunç Çağı’nın başlangıcında Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nı mümkün kılmıştır. Bu dönemde Anadolu’da büyük grubunu Geç Hattiler’in oluşturduğu feodal şehir krallıkları egemendi.
Anadolu’da organize ticaretin ilk temsilcileri Asurlulardır, denir. MÖ 2000-1700 veya MÖ 1950-1750 dönemi, Asur Ticaret Kolonileri Çağı’dır.
Koloni Çağı’nda tarih başlamış, çömlekçi çarkı yaygınlaşmış, Hititler tarih sahnesine çıkmıştır.
Asur Ticaret Kolonileri Çağı, MÖ 1850-1800 yılları arasındaki Hitit egemenliğinden sonra da devam eder. Bu ikinci döneme Eski Babil Çağı da denir.
Anadolu ile önce ticaret yapan Asurlular, Anadolu’nun bakır madenlerine kavuşmak ve Anadolu’ya kalay (muhtemelen Türkmenistan, Tacikistan, Özbekistan veya Afganistan’dan) getirerek tunç elde etmek için burada Karum’lar, ticaret kolonileri ya da site devletleri Buralar için ilk uluslararası ticaret merkezi denebilir. Karum, hem yaşanılan hem de ticaret yapılan yerdir. Asurlular, Karum sistemini yerli krallıkların merkezlerinde veya önemli şehirlerinde oluşturmuşlardı. Asurluların yerli krallıklar üzerinde siyasi, idari veya askeri hiçbir etkinlik ve üstünlüğü yoktu. Karşılıklı ekonomik yarar gözetiliyordu. Faaliyet, tamamen şehir devletlerinin izin ve denetiminde sürdürülüyordu.