Anlatının İyileştirici Gücü

‘İyilik’, Aristoteles’e göre, insanın tam anlamıyla gelişmesi, kendi potansiyelini gerçekleştirmesi;

Simon Weil’e göre, başkasına yönelen bilinçli farkındalık;

Emmanuel Levinas’a göre ise, etik olan Öteki’ne duyulan sorumlulukla başlar.

İyileşme, Emmanuel Levinas’a göre, kaybedileni geri kazanmak değil, bazen onunla yeni bir ilişki kurmaktır.

Maurice Merleau-Ponty, iyileşmenin yalnızca fiziksel bir tamir süreci olmadığını, bedenin ve bilincin dünya ile kurduğu ilişkinin yeniden şekillenmesi olduğunu söyler.

Judith Butler, kırılganlığın yalnızca bireysel değil toplumsal bir deneyim olduğunu ve iyileşmenin kolektif anlatılar aracılığıyla mümkün olabileceğini savunur.

Freud, kayıpla başa çıkmanın iki yolu olduğunu söyler: yas ve melankoli. Yas sürecinde yeni bir anlam üretilirken melankolide kayıp içselleştirilir ve anlatıya dönüşmez, der.

Lacan’a göre anlatı, travmayı dönüştürmenin ve öznenin kendini yeniden inşa etmesinin bir yoludur.

Donald Winnicott, anlatının güvenli bir alan yaratarak bireyin travmayla baş etmesini sağladığını söyler. Anlatı, bireyin geçmişle yüzleşmesine ve kendini onarmasına yardımcı olabilir.

Judith Butler gibi Annie Ernaux, Svetlana Aleksiyeviç ve W. G. Sebald da tanıklık anlatıları ve tarihsel bellekle kurulan İlişki yoluyla anlatının iyileştirici potansiyelini gözler önüne serer.

Louise Bourgeois gibi sanatçılar kişisel ve kolektif travmaları sanat yoluyla görünür kılarak kayıpla yeni bir bağ kurmanın yollarını araştırır.

Susan Sontag, iyileşmenin yalnızca biyolojik bir süreç olmadığını aynı zamanda kültürel ve sembolik anlamlarla yüklü olduğunu gösterir.

Frida Kahlo otoportrelerinde bedenin kırılganlığı ile yüzleşir.

Yayoi Kusama’nın sanatında kendini onarma süreci gözlemlenir.

Edebiyat onarım süreçlerini anlamlandıran güçlü anlatılar yaratır. Elena Ferrarte‘nin Napoli Romanları kadın dostluğu ve travmanın karmaşıklığını ele alırken, Annie Ernaux, ebeveyn- çocuk ilişkileri ve kuşaklar arası bağların etkisini irdeler. Kazuo Ishiguro, Beni Asla Bırakma adlı eserinde kayıp ve aidiyet temalarını inceler. Olga Tokarczuk, Koşucular romanında yerleşiklik/göçebelik kavramlarını sorgularken, hareketin ve yolculuğun iyileştirici potansiyelini araştırır ve geçmişle hesaplaşma üzerine düşündürür. Bu eserler, ilişkilerde iyileşmenin bireysel ve kolektif düzeyde nasıl mümkün olabileceğini gösterir.

İyileşme, her zaman kaybedileni geri kazanmak anlamına gelmez. Bazen iyileşmek, eksik olanla yaşamayı öğrenmek, boşluğu kabul etmek ve onu dönüştürmekten geçer. Marcel Proust’un Kayıp Zamanın İzinde eseri kaybın yalnızca geçmişte değil, hatırlama sürecinde nasıl yeniden yaratıldığını gösterir. Georgia O’Keeffe resimleri doğanın içinde iyileşmeyi ve boşlukları anlamlandırmayı önerir.

İyileşme, bazen tamamlanma bazen eksik olanla barışma sürecidir.

Yararlanılan Kaynak

Sanat, Edebiyat ve Sinema ile Kendini Onarma Yolları, Prof. Dr. Aslı Kotaman Seminerleri, Gergedan Kitabevi.