Azteklerde Renkler 8

• Acı kırmızı biber neden Meksika’da taze yenmez? Neden yeşil/taze, kırmızı/kurunun karşıtıdır? İpuçları yerel kültürlerin karmaşık renk sembolizminde yatar.
• Azteklerin klasik dilinde yeşil, aynı zamanda çiğ anlamına gelir. Yeşil renk, olgunlaşmamış bitkilere, sarı ve kırmızı, olgun bitkilere atfedilir.
• Yağmurlu mevsim, bitkilerin yenilenmesine ilişkin “yeşil dönem” olarak adlandırılır.
• Yeşil renk, suyu sembolize ederken yeşil biber Yağmur Tanrısı ile ilişkilendirilir.
• Islak ve kuru, sıcak ve soğuk kategorileriyle birleşir. Mısırın ekilmesi için ideal zaman, kurak mevsim sırasında güneşle ısınan dünyanın ilk yağmuru aldığı zamandır. Aynı şekilde ideal beslenme de ateş ve suyla birleşmelidir.
• Dolayısıyla kuru sıcak yiyecekler ya da yaş soğuk yiyecekler tek başlarına yenmemelidir. Acı biber yiyecekleri daima sıcak hale getirir. Kuru kırmızı biber (sıcak/kuru) pişirilmeli ya da önceden suya bastırılmalıdır; taze yeşil biber ise tek başına yenebilir (sıcak ve yaş olduğu için).
• Klasik Aztek dilinde kırmızı renk için temel terim kandan gelir. Acı biber sıcak bir yemek olduğu için kırmızının da sıcak bir renk olduğu düşünülür.
• Kırmızı ve yeşil, karşıt ve tamamlayıcıdırlar. Aztekler için yeşim, yeşil olma, bitkilerin kanı olan değerli suyu ifade eder; karşıt çifti, kırmızı, kan rengi ile ilgilidir.
• Aztekler Ateş Tanrısı festivali boyunca yeşil ve kırmızı renkli yiyeceklerden bir karışım sunarlar.
• Günümüzde de Guerrero Nahua ressamları resimlerinde bu iki rengi birbirleriyle ilişkilendirirler.
• Yağmurlu bir mevsimin sonundaki hasat festivali için taze yeşil ve kırmızı biberler, kilise ve azizleri süslemek için kullanılır.
• Yeşil, yağmurlu mevsim ve verimlilikle ilgilidir, aynı şekilde siyahla ilişkili kırmızı da.
• Aztek ikonografisinde kırmızı-beyaz kombinasyonu kurak mevsimi gösterir. Yağmurlu mevsim ise kırmızı ve siyahla betimlenir. Günümüzde de Guerrero Nahua seramiklerinde kırmızı ve siyah daima dünya ile ilgilidir ve dünyayı simgeler.
• Orta Meksika’da kanla ve kadın üreme organları ile ilgili kırmızı, gece ve oyukla ilgili siyah, Meksika yerli kültürüne göre çoğalmanın temel mekanı olan yeraltı dünyasının temel renkleridir. Bu tip renk kontrastı, kırda ve kentte, günümüz Meksika mutfağında aranan bir unsurdur.
• Avrupa’da kırmızı renk kan ve ateş ile ve bu nedenle sıcaklık, öfkelenme, yaşamsal ve seksüel enerjiyle ilgilidir.

Yararlanılan Kaynak

• Meksika’dan Avrupa’ya Acı Biber: Yiyecek, İmge ve Kültürel Kimlik, Esther Katz, Yemek ve Kültür, İlkbahar 2010.