Çağdaş Sanata Varış 47 | Kontrüktivizm 1

KONTRÜKTİVİZM 1
1916

YAPISALCILIK/OLUŞTURMACILIK/YAPILANDIRMACILIK/YAPICILIK/İNŞACILIK/KURGULAMACILIK

(terimin Türkçe karşılığı için uzlaşmaya varılamamıştır. Tespit edebildiğimiz karşılıkların hepsini vermek istedik.)

• Ana vatanı Rusya. Avrupa’da da hemen benimsendi.
• Didaktiktir.
• Kurucusu ressam ve heykeltraş Vladimir Tatlin (1885-1953).
• Akımın sanatçıları burjuva ön yargılarına karşıdırlar.

 

• Rusya’nın endüstrileşme özlemi ile çok paralel bir akımdır.
• 1920’lerde birçok eleştirmene göre sanat, anarşi ve komünizm ile özdeş hale gelmişti. Konstrüktivizm, Marksist ideolojinin ifade edilmesine çok uygundu. Bu akım gerçekten “kızıl”dı. Doğasında propaganda vardı. Politik bir sanat değil, sanatın sosyalleşmesi amaçlanıyordu. Sanatçının, bilim adamının ve mühendisin yanında yer alması gerektiğine inanıyorlardı. Aslında bu yeni bir düşünce değildi. 19. yüzyılın sonunda, 20. yüzyılın başında Louis Henry Sullivan(1856- 1924), Frank Lloyd Wright (1867-1959), Henry van de Velde (1863-1957) gibi mimarlar yeni biçemin ön saflarında artık mühendislerin yer aldığını söylemişlerdi.
• Sanat sanat içindir görüşünü kabul etmiyorlardı.
• Geometrik biçimlerde, katışıksız renklerde akılcı bir düzen vardı ve topluma kabul ettirmek istedikleri de düzendi.
• Daha önceki sanatçıların düş gücüne dayalı çalışmalarının yerine, bilim ve tekniğe dayalı üretim ile yaratıcılığın önemsenmesi toplumsal politikaydı. Komünizm’in örgütlü çalışma ve akılcılık üzerine kurulduğuna inanıyorlardı.
• Güzel sanatların uygulamalı sanatlardan üstün olduğu düşüncesi onlar için geçerli değildi.
• Sanatta iki eğilim ağırlık kazanıyor:

 *Mantık, akıl, teknoloji, endüstri, zamanın buluşları, araştırmaları ağırlıklı, Delaunay, Léger’nin dahil olduğu Konstrüktivistler.

*Filozof Bergson’un fikirleri ile paralel, teknolojinin ve endüstrinin insanın iç alemini, ruhunu körlettiğini düşünen Kandinski’nin, Kupka’nın, Mondrian’ın, Malevich’in içinde bulunduğu daha mistik akım. Bergson’un felsefesinde insanın herşeyden önce hisleri, iç dünyası önemlidir. Önce iç dünyamızı tanımamız gereklidir.

• 1917 Ekim Devrimi’nden sonra bir süre daha aynı heves ile devam ediliyor. Ancak bir süre sonra sanatçılar Batı’ya gitmeye başlıyorlar.
• Tatlin, maddenin kullanılışı üzerine birçok çalışmalar yapmış, makinaya benzer heykeller tasarlamış. Birinde demir, çinko, alüminyum kullanılmış. Bu maddelerin öneminin topluma anlatılması amaçlanmış, fonksiyonu olmayan, ama makine gibi işleyen heykeller yapılmıştı.
• Konstrüktivizm’e göre resim ve heykel başlı başına bir amaç değil, mimarlığın ve endüstri ürünlerinin gerçekleştirilmesi sürecinin bir parçasıydı.