Çin 170 Edebiyat 3 Roman

Song Hanedanı döneminde (960-1279) öyküler önemini yitiriyor, drama ve roman gelişiyor, bu durum Moğollar döneminde de sürüyor. Öykünün asıl büyük gelişmesi Ming Hanedanı döneminde (1368-1644). Tang dönemi öyküsünü örnek alan yazarlar öykünün yanı sıra roman ve tiyatro oyunları da yazıyorlardı. Ming Hanedanı döneminde 1500’lü yıllarda halk masalları yayımlandı. Ming Hanedanlığı döneminde okuryazar fahişeler elit kültürün bir parçası olmuştu.

Bir de Hindistan’da Budacılığı yaymak amacıyla çok ayrı kaynaklardan toplanmış öyküler Çinceye, basit bir Çinceye, çevrilmiş ahlaksal Budist öyküler vardır. Bunlar, bir ahlak kuralının doğruluğunu kanıtlamak koşulunu da yerine getirirler.

Yazarlar hiçbir zaman yapıtlarına asıl adlarını yazmıyorlar ya imzasız bırakıyorlar ya da takma ad kullanıyorlardı. Pozisyonları gereği, adlarıyla ancak ciddi yazınla uğraşmak zorunluluğunu duyuyorlardı. Yazarlar yaşadıkları ya da bildikleri, memur olarak bulundukları yerlerde duydukları öyküleri yazmışlardır. Çoğu kez doğrudan doğruya “Bu öyküyü filan yerde, falanca beyden işittim” diye yazarlar. Buna göre, öykücüler, çağdaş anlamda “yaratmıyorlardı”.

Tarihsel romanların gelişmesi basımın yaygınlaştığı 11. ve 12. yüzyıllara rastlar.

1500’lerde Suyun Kenarı gibi sevilen halk masalları yayınlanmıştı (1). Kızıl Köşkün Rüyası klasik Çin romanlarından biridir. Cao Xueqin (1715/1724-1763/1764) tarafından yazılmış olan bu roman, klasik Çin romancılığının zirvesi kabul edilir (2).

Çin’in klasik romanda doruk noktası kabul edilen Dört Büyük Klasik Roman, Çin dışında Japonya, Kore ve Vietnam dahil Asya’da birçok hikâye, tiyatro, sinema, oyun ve diğer türde eserleri etkilemiştir. Çin alfabesini aldıktan sonra onu kendi dillerine uyarlayan bu ülkelerin bazı yazarları önemli edebi yapıtlarında Çinceyi kullanmışlardır.

Yazılma sırasına göre bu dört kitap şunlardır: Üç Krallığın Hikayesi 14. yüzyılda, Bataklık Kaçkınları 14. yüzyılda, Batı’ya Yolculuk 16. yüzyılda, Kırmızı Kulübedeki Düş 18. yüzyılda yazılmıştır.

Geleneksel edebiyattan kopuş, 1919 yılında gerçekleşen emperyalizm karşıtı kültürel ve siyasi bir milliyetçi hareket olan 4 Mayıs Hareketi ile oldu. Bu hareket, günlük konuşma dilinin kullanıldığı ve sıradan insanların yaşamlarına ilişkin temaların işlendiği yeni türlerin gelişmesinde dönüm noktası olmuştur.

 

Yararlanılan Kaynaklar

(1) Çin İmparatorluğu, Philip Steele, İş Bankası Kültür Yayınları, 2012. Sayfa 48.

(2) İçki Cumhuriyeti, Mo Yan, Can Yayınları, 2020. Sayfa 430, 378.