Çin’de İnançlar 9 Konfüçyüs 2

KONFÜÇYÜS
MÖ 551-479

Tapınağının önünde Konfüçyüs heykeli.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Jianshui, Çin, 2017.

Konfüçyüs eylem adamıydı, teşkilatçı bir kişiydi ve maddiyatçı/materyalist idi.
Taocular ve Konfüçyüsçüler insanın özünün iyi olduğuna inanırlar.
Ailenin önemi çok büyüktür. Atalara, öğretmenlere ve geleneklere saygı göstermek şarttır. Faziletlerin en büyüğü evlatların atalara itaatleri ve hizmet etmeleriydi.
Eskiye bağlılığının sebebi cemiyetin disiplinini bozmamaktır. O’na göre nizam, dünyadaki tek kanundur. Nizamı değiştirmek zararlıydı ve bu yüzden yasaktı. Sosyal ve siyasi nizama el sürmemek, bozulmamasına dikkat etmek gerekirdi.
Evde saygılı, işte ciddi, ilişkilerde sadakatli olmayı ve uygar olmayan bölgelerde de bu erdemleri elden bırakmamayı önermişti (1).
Devrin dini inanışlarına saygı gösteriyor, kişinin kendi dini ayinini yapmasını hoş görüyordu.
Dua ve ibadeti teşvik etmemiş, lüzumsuz görmüştür. İlahlardan, ahiretten bahsetmez. Tabiatüstü varlıklara inanmamayı, ilerlemek için kendi kültürüne sarılmayı öğütlemiştir. Konfüçyüs şüpheciliği, dini ve rahipliği Çin medeniyeti içinde çok da önemli olmayan unsurlar olarak görmüştür. Tanrıyı zorla kabul ettirmeye yönelik her türlü girişime karşı çıkardı (2). İnsanlara hizmet etmenin en iyi yolunu bulana kadar ruhları bir kenara bırakalım, demişti (3). Konfüçyüs öğretisi bir bakıma, geleneksel dinin panzehri sayılabilir (4).
Saldırganlık, diktatörlük ve militarizmin ilk eleştirmenlerinden biri sayılır. Akılcı, insanca ve adil bir toplumsal düzen öngörmüştür, denir (5).
Çalışkanlık ve fazilet severlik onun üzerinde en fazla ısrar ettiği hususlardı (6).
Bedensel kuvvet gösterilerini, ihtilalleri, harikalar ve tabiatüstü şeylerin konuşulmasını yasaklardı.
MÖ 500’lü yıllarda Lu’da okulunu kurdu. Ders verdiği alıştırma kitaplarından altı klasik ortaya çıktı: İlk Belgeler, Şarkılar Kitabı, At Sanatı, Müzik Kitabı, Lu Tarihçesi ve Değişimler Kitabı için yaptığı yorumları (7).
Okuluna gidebilmenin şartları faziletli davranış, akıl ve çalışkanlıktı.
Eğitime çok inanır ve desteklerdi. “Eğitimin olduğu yerde, sınıf yoktur,” diyordu (8). “Açmaza düştüklerinde dahi öğrenmeye çabalamayanlar insanların en düşükleri sayılır” (9).
“Eğitimli insanlar öncelikle adalete değer verir. Eğitimli insanlar adalet olmadan cesaret sahibi olunca asi, küçük insanlar adalet olmadan cesaret sahibi olunca haydut olurlar” (10).
Lun Yu (Konfüçyüs’ün Konuşmaları), Çin’in en önemli yapıtlarından biri sayılır. Lun Yu’nun ne zaman yazıldığı belli değildir. Konuşmaların, öğrenciler tarafından not edildiği, sonra eklemelerle bugünkü biçimine getirildiği bilinmektedir. yapıta adının ne zaman konduğu da bilinmemektedir. Han Sülalesi döneminde (MÖ 206- MS 220), üç tane Lun Yu görülmektedir (11).

Yararlanılan Kaynaklar

Konfüçyüs Düşüncesinin Temelleri, Thomas Cleary, Anahtar Kitaplar Yayınevi, 1997. Sayfa 17 ve 452.
Eski Çin’de Dinler, Herbert Allen Giles, Doğu Batı Yayınları, 2017.
Dinin Demokrasiyle İmtihanı, Ian Buruma, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2012.
Çin Halkının Zihniyeti, Ku Hung-Ming, Doğu Batı Yayınları, 2013.
Konfüçyüs Düşüncesinin Temelleri, Thomas Cleary, Anahtar Kitaplar Yayınevi, 1997. Sayfa 12, 15.
Yeryüzündeki Dinler Tarihi, Ömer Rıza Doğrul, İnkilap Kitabevi, 1958. Sayfa 134.
90 Dakikada Konfüçyüs, Paul Strathern, Gendaş AŞ, 1997.
Konfüçyüs Düşüncesinin Temelleri, sayfa 16.
g.e. sayfa 55.
g.e. sayfa 35.
Konuşmalar, Konfüçyüs, Cumhuriyet Dünya Klasikleri, 2000. sayfa 9.