Categories: Kültür

Gül

  • Gül, İslamiyet’te, özellikle tasavvufta kendisine özel anlamlar atfedilen bir çiçektir. Kısa ömürlü olmasıyla dünyeviliğin geçiciliğine, bahar sonunda solmasıyla vefasızlığa örnektir. Ayrıca minareye, kandile benzetilmiş, senede bir kez açması dolayısıyla Ramazan ayına simge olarak seçilmiştir.
  • Hat sanatında en çok işlenen motiflerden biri olarak özellikle Kuran’da hizip ve cüz başlarına konması gelenek olmuştur.
  • Bizdeki gül ismi, Farsça gul’den gelir.
  • Edebiyatımızda bülbülle eşleşerek aşk ve muhabbeti anlatır.
  • Fatih Sultan Mehmet de tablosu için Bellini’ye poz verirken, bir gülle görünmek istemiş.
  • Rodos Adası’nın adı, Yunanca gül anlamına gelir.

Gülbezek (stilize edilmiş gül), çağlar boyunca mimari süslemede en yaygın biçimde kullanılmış motiflerden biridir.
12. yüzyılda sivri kemerin gelişmeye başlaması Gotik üslubun ortaya çıkmasına olanak tanıdı ve gül motifleri, gotik kiliselerde öne çıktı, dairesel gül pencereler Gotik kiliselerin alameti farikası oldu. Hıristiyan inancında, gül bahçesi Meryem’in simgesidir; gül yaprakları da onun değişik tezahürlerini temsil eder.
Nisan 2019’da büyük bir yangın geçiren Paris’teki Notre Dame Katedrali’nin gül penceresi, türünün en güzel örneklerinden biridir.
Fotoğraf: WANNART

  • Zengin yüzey işlemelerinden ötürü 14. yüzyılın İngiliz Gotik mimarisine Bezemeli Gotik üslubu adı verildi. Bu mimarlığın en karakteristik ögelerinden biri, gonca haldeki gül motifidir. Üç taç yapraklı şekilde stilize edilmiş olan goncalar genellikle diziler halinde kapı açıtlarını, kemerleri, pencereleri ve külahları süslemişlerdir.
  • Latince tespih anlamına gelen rosario sözcüğü de gül yapraklarından türetilmiş rosal sözcüğünden gelir.
  • Bizans’ta evlilik töreninde, gelinle damat evlerine şarkılarla uğurlanırken evlerin balkonlarından çiftin üzerine gül yaprakları serpilirmiş. Antalya’da Kaleiçi’ndeki Rum evleri gül bahçeleriyle ünlüydü. Gülleriyle meşhur Isparta’da mübadeleye kadar gül yağı ticaretiyle uğraşanların çoğu Rum’du.
  • Çukurova’da sevgiliye “gülüm” diye seslenilir.

Yararlanılan Kaynaklar

Akdeniz Akdeniz, İlker Özünlü, h2o Kitap, 2017.

Binalar Nasıl Okunur?, Carol Davidson Cragoe, Yem Yayın, 2011.

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Yaratıcılık – Apollon – Dionysos 2

  Dionysos   Hellen-öncesi tanrılardandır. Tarım tanrı. Doğa tanrısı. Bağcılığın, çiftçiliğin, meyve ve özellikle üzümün…

9 saat ago

Urartular 2 Genel Bilgiler 1

MÖ 9. – MÖ 7. Yüzyıl   Ağrı Dağı, Tevrat’ta r-r-t olarak anılıyor. Sonraki dönemlerde…

9 saat ago

Yaratıcılık – Apollon – Dionysos 1

İlkçağ yaratıcılığı, iki tanrının simgelediği iki karşıt varlığın birleşmesinden doğmuştur, diye kabul edilir. Bu iki…

3 gün ago

Urartular 1 Yararlanılan Kaynaklar

  Doğu Anadolu ve Urartular, Prof. Dr. Afif Erzen, Türk Tarih Kurumu, 1992. Urartu Doğu’da…

3 gün ago

Batı’da Doğu, İslam ve Türk Algısı 28

Doğu Hindistan Kumpanyası 2     Dünyanın uygar ve barbar uluslardan oluştuğunu düşünen Baron Thomas…

3 gün ago