Decameron’dan Bir Masal, John William Waterhouse, 1916. Fotoğraf:tr.wikipedia.org
İç öykü ya da hikaye içinde hikaye ve hatta kısa hikayeleri daha büyük bir çerçeve içinde toplama geleneği çok eskilere dayanır.
Bilinen en eski hikaye içinde hikaye, Mısır’a ait olan Westcar Papirüsü’ndeki yazmalardır. Bunlar bir dizi sihirbazlık öyküleridir. Bu yazma en eski koleksiyon olmakla birlikte bu gelenek aslen Hindistan çıkışlıdır. 3.-4. yüzyıla ait olduğu sanılan Pança-Tantra en önemli örnektir. Bir diğer örnek, 5. yüzyıla ait olduğu düşünülen Yedi Bilge adlı Hindu dilinde yazılmış olan eserdir.
Diğer bir ünlü örnek doğu kökenli 10. yüzyıl eseri olan 1001 Gece Masalları’dır.
Hikayeleri daha büyük bir çerçeve içine toplamada en yaygın olarak kullanılan erteleme motifidir. Sinemada da kullanılan bu teknik ile okuyucu/izleyici bekletilir, hedefe gidiş uzatılarak heyecan artırılır, etki güçlendirilir.
Yine Ortaçağ’da yazılmış ve yine kökenleri doğuya uzanan başka bir hikaye içinde hikaye eser de İspanya’da Musevilikten dönme Petrus Alphonsi tarafından yazılmış olan Discipline clericalis’tir. 12. yüzyıla ait bu eserde, bir Arap filozofun anlattığı 30 hikaye, iki kişinin karşılıklı konuşmaları arasına serpiştirilmiştir.
Batı kökenli hikaye içinde hikaye formunun belki de en eski örneği Ovidius’un Dönüşümler adlı eseridir.
Boccaccio da üç eserinde bu formu kullanmıştır: Ameto (1314), Filocolo (1336-41) ve Decameron (1348).
Geoffrey Chaucer’ın Boccaccio’nun Decameron adlı eserini bildiği ve ondan önemli ölçüde yararlandığı düşünülür. Bu çerçeveleme yöntemini Canterbury Hikayeleri’nde (1388-95) kullanan Chaucer’ın eseri ile Decameron arasındaki benzerlikler oldukça fazladır, deniyor.
Dallanma, yan öykü ya da iç öykü diyeceğimiz romanın ana gövdesine eklenen ek hikayeler, romana anlam katar.
Yararlanılan Kaynaklar
Aşk ve Anlatı Şiirleri, William Shakespeare, İş Bankası Kültür Yayınları, 2020.
Canterbury Hikayeleri Genel Prolog, Geoffrey Chaucer, Gündoğan Yayınları, 1993.