Categories: Geziler

Japonya 11 | Şintoizm 2

  • Her cincanın senede bir gün özel festivali vardır. Halk Yeni Yıl’da cincaya gidip dua eder, uğur muskaları alır. Bu festivallerde (matsuri) amaç tanrıyı çağırmak, tanrının önünde hizmette bulunmaktır. Mikoşi ( elle taşınır mabet modeli) cincadan alınır, bir tahtın üzerinde şehirde dolaştırılıp, mabede geri getirilir. Halk kaval ve davullarla, çan ve zillerle Mikoşi’yi izler. Mikoşi’yi taşıyan gençler, özel pamuklu kimonolar (yukata) içinde olurlar. Festivaller genelde bahar ve yaz aylarında yapılır. Taht ağırdır. Taht evlerin önünden geçerken tahtı taşıyanlara sake ikram edilir. Çağrılan tanrıya sunulan içki ve meyvelerin çoğunu gençler aralarında paylaşır.
  • Bu tahtlardan bazı işyerlerinde de vardır. Her iş yerinde tanrının oturduğuna inanılan küçük, oyuncak ev gibi özel bir yer vardır. İş yerinin tanrısına sake ve çiçek konarak hizmet edilir. Yeni Yıl’ın ilk gününde de buranın önünde kadeh kaldırılır.
  • Günlük dua: Sabah erken, yıkanmış, traş olmuş, temiz giyinmiş olarak Butsudan ( Buda evi-rafı ) önünde saygı ile eğilinir, iki kez el çırpılır, eğilinir, birşeyler söylenir -dua. Tümü 5 saniye sürer. Bu Buda rafı-dolabında taze meyve, çiçek bulundurulur.

Ataya tapım, Buda rafı ile bütünlenmiş, Buda töreninden çok Şinto, geleneksel halk töresine uygun hale gelmiş. Dua ile ailenin ölmüşlerinden  aileye yardımcı olması dileniyor.

Karanlık olunca butsudanın da ışıkları yakılır. Misafir eve gelince önce bu evin önüne gider, çanı çalar, gaşho pozisyonu (eller göğüste) ile selam verir, getirdiği hediyeyi buraya bırakır. Anne baba ölünce butsudan en büyük oğulun evine gider. Butsudanda resim, tütsü, küçük mezar taşları da bulunur. Yeni ölenin arkasından bu köşede 24 saat sönmeden tütsü yakılır.  Bu raflarda fuda levhaları, küçümen tanrıların adları, ikonları, simgeleri de bulunur.

  • Kutsal sayılan ölmüşlere kami (üstün varlık) denir. Kamiler her zaman gerçekten yaşamış varlıklar değildir. Güneş Tanrısı Amaterasu, Buda yüksek bir kamidir. Japon panteonunda 88 milyon kamiden sözedilir. Ünlü bir asker ölünce savaş kamisi, ünlü bir ozan şiir kamisi, İmparator Meici İmparatorların kamisi olur. Her Japon kami olmak yolunda ilerleyen ve kami soyundan gelen biridir. Kamilerle ilgili inanç ve uygulamaları içine alan geleneklerin tümüne japonlar kısaca Şinto diyorlar. Neredeyse her ölmüş ata kami sayılıyor. Ayrıca her hanede 3 kami oluyor: Kuyu, mutfak ve tuvalet kamisi. Ev kamileri bu yerlerin temizliğini sağlarlar. Bütün tanrılara inanmak gerekmez, kişi seçip bağlandığı kami ile ilişkisini sürdürür. Düğünde kamilere sunu yapılır.
  • Şinto geleneksel bolluk-bereket veya hasat törenleriyle halk oyununun ve halk sanatının bileşimini simgeler.
  • Şinto cincalarına yapılan kami ziyaretlerinin bu dünyadaki esenlik ve sevinçle, Budist tapınaklarında ölüye yapılan duanın ise öteki dünyadaki huzur ve gönençle ilgili olduğu düşünülür.
  • Herşey kami (tanrı) olabilir, bütün bu kamilerin bir baş kamisi yoktur.
  • Yaradanla yaratığı birbirinden ayırmayan, Heptanrıcı bir yaklaşım. Kamutanrıcılık – Heptanrıcılık – Doğatanrıcılık – Pantheisme, doğadaki bütün nesneleri canlı saymayı ifade eder. Stoacılar, Yeni Platoncular, Vahdet-i Vücut, Kabalacılar gibi.
  • Japonlar dindar değillerdir ama her şeyde Tanrıyı görür, canlı cansız hiçbir nesneye kötülük yapmak istemezler.
  • Genel ilke şudur: Kamilerin ve atalarımızın sağladığı lutuf ve nimetlere şükran; dünyaya ve öteki insanlara hizmet; kamilerin ruhunu kucaklayarak uyumlu bir hayat, dolayısıyla ulusun başarısı.
  • Şinto, bu dünyayı yaşamayı amaçlar. Dünyanın zevk ve nimetlerinden yoksun kalmak gerekmez. Şinto korkutan, cezalandıran bir din değil, seven bağışlayan bir tanrılar dünyasıdır.
  • 1870 – 1940 arasında Şinto devlet dini olmuştur.
  • Cinca’ya torii denilen, genellikle portakal renkli bir kapıdan girilir. Şinto’nun ikonu bu kapıdır. Üstte daima iki yatay hat vardır. Mabet yapımında servi çok kullanılır. Cincalar genelde cilasız, çivisiz, boyasız, ot çatılı ve saçaklı yalın birer Okyanusya yapısıdırlar. Şimenava adı verilen, pirinç sapından örülmüş ip kutsal olanla olmayanı ayırmak için girişlerin üzerine asılır. Sadece mabetlere değil, kötülüğü, hastalığı uzak tutmak amacıyla ev kapılarının üstüne de asılır.

Tokyo’da Senso-ji, Asakusa Kanon Tapınağı’na girişte torii (kapı) ve şimenava (ip). İpin üzerinde asılı olanlar yine pirinç sapından yapılma, iyi hava şartları dilemek için olan adaklar. Torii ve şimenava kutsal olanla olmayanı ayırıyor.

Şimenava ev girişlerine asılabildiği gibi ağaçlara da asılıyor.

  • 690 yılından beri adet olduğu üzere cincalar her 20 yılda bir tamamen baştan inşa edilirler. Direkler, doğrudan doğruya yere oturtulur, kaide yoktur. Kapıda iki bekçi heykeli olur. Birinin ağzı açık, diğerinin ağzı kapalıdır; biri doğumu, diğeri ölümü simgeler. Cinca rahiplerine/rahibelerine kannuşi denir. Cinsiyet ayrımı yoktur. Kannuşiler beyaz ve turuncu giysiler giyerler, arınma seremonileri ve diğer törenleri yaparlar. Lidere yardım eden kıza Miko denir. Önlüklü tilki heykelleri çeltik kamisi içindir. Ana binadan doğu ve batıya doğru çıkma yapan bölümlerde, hazine, ayin eşyaları, kağıt ve ipek bulunur. Doğurganlık Şintoda önemlidir. Bazı mabetlerde phallus, doğum, süt veren ğöğüsler, sevişme heykelleri bulunur. Cincanın ana bölümüne sadece başrahip girer. Tapınmak için gelenler arınma için önce el yıkarlar. Çanın ipini çekerler, kutuya para atarlar, kamiyi gelişlerinden haberdar etmek için üç kez el çırparlar, sessizce dua ederler. Sesli dua ve cezbeye kapılma olmaz. Bahçede omikuji denilen fal kağıtları satılır. Falı okuduktan sonra bahçedeki bambu ağacına bağlamak adettir. Ayrıca muskalar da satılır. Muska açılırsa işlemez. Adakların yazıldığı ema levhaları mabede asılır.

Hakone Cinca’da tapınağa bırakılan adakların yazılı olduğu kağıtlar.

Hakone Cinca’da tapınak girişinde adak levhaları.

  • Şimenava mitinin çağdaş versiyonu Şinkansen’dir. Şimenava, ailenin birliğini, dokunulmazlığını, kutsallığını ve kapısını simgeler. Kayaları bağlayan şimenava Japon adalarının kutsal birliğini simgeler. Bir sınırdır: bizden olanla olmayanı ayırır.
  • Torii iki kutsal varlığın birliğini simgeler: Doğa ile insanın, kadınla erkeğin vs.

·

Hakone Cinca’nın Ashi Gölü kıyısındaki torii.

  • Tokyo’dan kuzeye gittikçe Şinto inancı adına dikilmiş anıt ve dergahların sayısı azalır ve boyutları küçülür. Yalın torii’ler, çeyiz sandığı büyüklüğünde cincalar görülür.
  • Tapınak binalarından birinde büyük silindir şeklinde döner bir dolapta kutsal yazılar, kitaplar bulunur. Dolabın  kenarından tutar etrafında 360° dönerseniz bütün bu kutsal yazıları okumuş sayılırsınız. Yeni Yıl’da herkes bunu bir kez yapar.
  • 7-5-3 kutlaması: Çocuklar bu yaşlara geldiğinde Kasım 15’ te Şinto tapınaklarına götürülürler, gelecekleri için dua edilir.
  • Japon tanrıları hem iyi hem kötücüldürler.
  • Evlerde de Budizm ve Şinto için tahsis edilmiş yerler vardır (shrine). Budizm’e ait olanlara; aile mezarlarını temsil eden levhalar, çiçekler, ağaç dalları, günlük, taze yiyecek konur, akşam lamba yakılır. Şinto için tılsımlı bir eşya vardır. Budizm için konan şeyler Şinto için de konabilir.

·

admin

Share
Published by
admin

Recent Posts

Mitos 1

Mitos yazısında Yararlanılan Kaynaklar Ortadoğu Mitolojisi, Samuel Henry Hooke, İmge Kitabevi, 2002. Kızılderili Mitolojisi, Alice Marriott ve Carol K. Rachlin,…

15 saat ago

Yemek Kültürü 9 | Ön Asya Mutfağında Yemek Çeşitleri 7

Sebzeler ve Meyvalar     Eski Yunanlılar ve Romalılar 1000 çeşidi aşkın bitkiyi tanımlamışlardı. İ.Ö. 5 yy. dan günümüze ulaşmış…

15 saat ago

Postmodern Edebiyat 2

19. yüzyılın gerçekçi edebiyatında, yazar her şeyi bilir ve güvenilirdir. Romandaki karakterlerin davranışları ve motivasyonları rasyoneldir. Olaylar neden-sonuç ilişkisinde gelişir…

5 gün ago

Yemek Kültürü 8 | Ön Asya Mutfağında Yemek Çeşitleri 6

Pilav     Eski Yunanlılar pirinci, Büyük İskender’in Hindistan’a düzenlediği seferden sonra tanıdılar. Romalılar hiçbir zaman pirinç ekmediler ve yemediler.…

5 gün ago

Postmodern Edebiyat 1

Postmodern bir dönüşün ilk tespitlerinin yapıldığı alanlar edebiyat ve mimari olduğu için önce bu alanlara odaklanacağız ve edebiyat ile başlayacağız.…

1 hafta ago

Yemek Kültürü 7 | Ön Asya Mutfağında Yemek Çeşitleri 5

BALIK Sümerlerde yaygın olan balıkçılık hem denizde hem nehirlerde yapılıyormuş. Eski Yunan’da tuzlu balık mutfağın önemli bir parçasıymış. Taze balık…

1 hafta ago