Japonya 134 Japon Edebiyatı 7 Kurgu 1

Japon kurgusunun pek çok erken dönem eserinin ardında halk masalları yatar.

9. yüzyılın sonlarında ya da 10. yüzyılın başlarında ortaya çıkan bir başka kurgu geleneği şiir masallarıdır. İçerdikleri şiirler etrafına inşa edilmiş bölümler birbiriyle bağlantısızdır, tutarlı bir anlatı oluşturmaz. Şiir masallarının en ünlüsü İse Masalları’dır (1). Yazarı bilinmeyen eser, Heian Sarayı’nın ihtişamını anlatır. Zamanın akışını durdurmaya yönelik umutsuz bir girişimdir (2).

Bambu Kesicisinin Öyküsü, kelime anlamı “bir şeylerin anlatılması” olan monogatari türünün en eski örneğidir. Bazı uzmanlar eseri 910 yılına tarihlendirir ama kesin değildir (3).

Bambu Kesicisinin Öyküsü ile İse Masalları birer kurgu geleneği oluşturmuştur. İkisi de aşağı yukarı aynı dönemin saray geleneğine aittir. Japon kurgusunun en üstün eseri olan Genji’nin Öyküsü, bu iki geleneğe, saray hanımlarının günlüklerine ve waka koleksiyonlarına çok şey borçludur. Tek bir öyküyü kronolojik olarak anlatması ve şiiri düz yazıya tabi kılması bakımından Bambu Kesicisinin Öyküsü’ne benzemekte, saray yaşamından kesitler vermesi bakımından ise İse Masalları’nı takip etmektedir. Genji’nin Öyküsü’nün 1001-1010 yılları arasında yazıldığı tahmin edilmektedir (4). Saraydaki erkekler Japonca yazılmış her şeyi küçümsemelerine rağmen İmparator eserin kendisine okunmasını emretmiştir.

Öykü yaklaşık 70 yıllık bir dönemi kapsar. İnsanların Altın Çağ olarak gördükleri bir dönemde, İmparator Daigo (897-930) döneminde, parlayan Prens Genji’nin İmparatorun 10. oğlu olduğu sık sık öne sürülmüştür. Genji gibi o da sıradan biri gibi yapılıp Genji soyadını almış, Genji gibi sürgüne gönderilmiş ve daha sonra başkente geri çağrılmıştır. Yine de eser kurgudur ve tarihi olayların edebi bir biçimde yeniden anlatımı değildir, denir (5). Genji’nin Öyküsü’nün dünyası, yazarı Lady Murasaki Shikibu’nun dünyasının bir yüceltmesiydi. Romanın modernliği 1920’lerde Batı’da hayret uyandırmıştır. Romanın ilhamını, büyük Çin şairi Po Chü-i’nin, Heian Dönemi Japonya’sında büyük beğeni toplayan bir şiirinden aldığı söylenir. Şiir 200 dize, roman ise bin sayfadır (6). Genji’nin Öyküsü’nde gayrimeşru aşk ilişkileri anlatılır. Genji eşsiz derecede yakışıklıdır, resim yapmak, dans etmek ya da şiir yazmak gibi yaptığı her şeyde çok yeteneklidir; büyük bir aşıktır, sevdiği hiçbir kadını unutmaz ya da aşağılamaz, her kadına karşı duyarlıdır, yine de her zaman samimidir. Bu dünyayı sever ama Budist bir rahip olma arzusu da bir hile değildir. Genji romanın yaklaşık üçte ikisinin sonunda, kırklı yaşlarında ölür (7). Romanın son üçte biri, onun torunu olan genç bir adamı ve dünyanın Genji’nin oğlu olduğunu düşündüğü, aslında başka bir adamın oğlu olan genç bir adamı anlatır. Torun, Genji’nin cazibesine ve kadınlar üzerindeki başarısına sahip, ancak oldukça kalpsizdir; sözde oğul ise hassastır, kendini dine kaptırmıştır, ancak sevdiği bir kadını elde etmekten aciz görünür.

Genji, roman türünün en eski örneklerinden biridir. Genji, Japon edebiyatında, nesirde, bir harika sayılıyor. Modern zamanlara kadar yazılmış en iyi roman olarak kabul ediliyor.

 

Yararlanılan Kaynak

(1) Japon Edebiyatının Zevki, Donald Keene, Vakıfbank Yayınları, 2023. Sayfa 84.

(2) A.g.e., sayfa 84.

(3) A.g.e., sayfa 80.

(4) A.g.e., sayfa 87.

(5) A.g.e., sayfa 88, 89.

(6) A.g.e., sayfa 90.

(7) A.g.e., sayfa 92.