Kars 34 Ani 2 Giriş 2

1064 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan, 25 günlük bir kuşatmadan sonra şehri Bizans’tan alıyor, yönetimini bir Türk boyu olan Şeddadiler’e veriyor. Ani, Türkler’in Anadolu’da ele geçirdiği ilk şehir. Malazgirt Savaşı’nın hazırlıkları burada yapılıyor, geri karakol olarak zafere büyük katkı yapıyor.
Şeddadi Manuçehr, çeşitli kentlere dağılmış soylu Ermenileri Ani’ye davet etmiş ve daha önce Bizans’ın kaldırdığı Baş Patrikliğe eş olan dini yönetim organını tekrar kurdurmuş.
Ani, 1199’da yeniden Gürcüler’in eline geçmiş, 1239-1336 yılları arasında bütün Anadolu gibi Moğollar’ın elinde kalmış, 1400-1443 arasında Timur’un egemenliğine girmiştir.
Tarihi İpek Yolu’nun Anadolu’ya kuzeyden giriş noktasında kurulu bir kent olduğundan uzun süre Kafkasya, Orta Asya ve Çin’e uzanan bir ticaret ağının ana duraklarından biri olmuştur. Ani, 13. yüzyıl ortalarına kadar bir ticaret merkezi olmayı sürdürmüştür.
Büyük bir deprem 1319 yılında şehri yaşanamaz hale getirmiştir.
100 metrekarelik birçok odadan meydana gelen yeraltı şehri, hem saklanma yeri hem de kiler olarak kullanılmış.
Şehrin çevresindeki ikametin 19. yüzyıla kadar sürdüğü, bölgenin Osmanlı-İran-Rus sınırları arasında bir tampon olması, gelişimi engelleyen başlıca nedenler olmuştur (27c, sayfa 272).
Ani arkeolojik alanı, 2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir.

Ani şehir girişinde, Orta Kapı’da bulunan aslan kabartması. Burası kentin görkemli kapılarından biridir ve Aslanlı Kapı da denir. Aslan kabartması Bagratlılar’dan kalmadır. Burada Manuçehr tarafından koydurulan kitabe de vardır. Kitabe, Selçuklu sülüsü ile yazılmıştır. Kabartmalı duvarın iki yanındaki burçlar da Selçuklu döneminde onarılmıştır. Ani’deki yapılar üzerinde de pek çok hayvan kabartması vardır (27c, sayfa 237, 238).
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu