Likya Işık Ülkesi 58 Olympos – Çıralı 1

Olimpos (Tahtalı) Dağı.
Fotoğraf: dağ.gen.tr

Olimpos adının Anadolu dillerinden geldiği, yüksek dağ anlamı taşıdığı, tanrıların ikametgahı olduğu bilinir. Tanrıların en yüksek dağda yaşadığı inancı bir Sümer mirasıdır. Yunancası Olympos, Latincesi Olympus’tur.
Pek çok dağa Olimpos adı verilmiştir: Yunanistan’ın en yüksek yeri, Teselya Bölgesi’ndeki Olimpos Dağı 2919 m yüksekliktedir. Mysia Olimpos Dağı – Uludağ, Marmara Bölgesi’nin en yüksek yeridir. Paphlagonia Olimposu – Bartın’daki Arıt Dağı; adanın en yüksek yeri olan (1952 m) Kıbrıs Olimposu; ABD’de iki ve Mars’ta bir dağa da Olimpos adı verilmiştir.
Olympos kenti, Olympos Çayı (günümüzde Akçay) nedeniyle oluşmuş derin bir vadi içinde yer almaktadır. Olympos Çayı, Antik Çağda da günümüzde olduğu gibi kenti ikiye bölmekte i Kentin doğusu Akdeniz’e açılır, arkası Toros Dağları’na yaslanır.
Olympos konumu sayesinde, Roma’dan Suriye’ye ve Kıbrıs’a yapılan deniz ticaretine hakim olmuştur. Olympos, korsanların merkezi olan bir kentti.
Olympos, Likya Birliği’nde üç oy hakkına sahip 6 şehirden biridir ve Birlik’te Likya’nın doğusunu temsil eder.
Lagina Hekate kutsal alanındaki MÖ 81 yılına tarihlenen yazıtta Likya Birliği’ne üye olan kentler arasında Olympos’un adı yoktur, Limyra’nın adı geçmektedir. Buradan, o dönemde kentin Likya Birliği’ne üye olmadığını anlıyoruz. MÖ 1. yüzyılda Olympos üç oy hakkını Limyra’ya kaybetmiştir. Olympos kentinin MÖ 130’larda, Phaselis’ten biraz önce Likya Birliği’ne girdiği, MÖ 100’lerde ayrıldığı düşünülmektedir. Bu durumun, Olympos ve Phaselis’in korsan hakimiyetine girmesi ile bağlantılı olabileceği düşünülmektedir. MÖ 77’de Roma burayı işgal etmiştir.
Kuzey nekropolde, Likya Birliği başkanı olarak görev yapmış Olympos’lu Marcus Aurelius Arkhepolis ve ailesine ait anıt mezar, 1990 yılında yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Kareye yakın formu olan mezar, yazıtına göre MS 3. yüzyılın ikinci yarısına aittir.
MS 3. yüzyıl sonlarında yaşayan Olympos’lu olduğu bilinen Methodius, Likya Bölgesi’nin ilk piskoposudur. Burası, Myra Metropolitliği ’ne bağlı bir merkez olmuştur.
Nehrin kuzeyi ve güneyi boyunca liman duvarları devam eder. Tiyatrosu, Vespasianus Hamamı ve Liman Bazilikası dönemlerinin önemli prestij yapılarıdır.
MS 6. yüzyılın ortalarından itibaren savaş, deprem ve veba salgınları yaşanmıştır. Kent 15. yüzyılda Osmanlı egemenliğine girdiğinde kentte yerleşim yoktur.
Limyra ve Telmessos dururken, Olympos’un Likya’nın en büyük altı kenti içinde sayılmasını, sergilediği kent dokusuyla uyumlu bulmayanlar vardır. Fahri Işık hoca, Olympos’un dokusunu da Likya’ya özgü bulmaz.