Geziler

Makedonya 11

Balkanlar’da azınlık olan Müslümanlara bölgeye göre değişen isimler verilmektedir. Müslüman Makedonlara Torbeş denir.
Pomaklar, Güneydoğu Avrupa’da Rodop Dağları, kuzey Bulgaristan ile Aşağı Trakya ve Makedonya bölgelerinde yaşayan Slav bir halktır.
Goralılar, veya Goraniler (Goranci ve Gorani), ağırlıklı olarak Kosova, Arnavutluk ve Makedonya topraklarının kesiştiği arazide, Gora bölgesinde yaşayan Müslüman bir Güney Slav halkıdır.
Aşkaliler Kosova’da yaşayan, Arnavutça konuşan bir diğer gruptur.
Haklarında yapılmış derin araştırmalar olmadığından birbirleriyle aynı sayıldıkları durumlar da olmaktadır.
Fotoğraf: pomakajans.com

Osmanlı Balkan politikası “bölgedeki ulusların ne birbirini boğazlayacak kadar düşman, ne de ortak hareket edecek kadar dost ” olmasına dayanıyordu.
Tarihi sorunlar günümüzde de devam ediyor: Arnavutlarla Makedonların kavgası sürüyor; Makedonlar Manastır’ın ortasında Türk dükkanlarını yakıyorlar; Türkler ise ne Makedonlar’a ne de Arnavutlar’a bayılıyor; Arnavutlar ise Türkler’in Müslümanlık dışında ayrı bir kimlik taşımasına tahammül edemiyor. Camilerde Arnavutça vaaz daha çok veriliyormuş. Arnavutlar Türklere “500 yıl biz sizi dinledik, şimdi de siz bizi dinleyin” diyormuş. Günümüzde Ohrid’de Müslümana ev satmıyorlarmış. Çoğunluğu Arnavut olan Tetova’daki (Kalkandelen) üniversitenin rektörü “Makedonya’da Türk yoktur” diye beyanat veriyormuş. Arnavutlar, Makedonya’daki Türklerin de aslında Arnavut olduğunu, Osmanlılar tarafından Türkleştirildiklerini yazıyorlar. Balkanlar’daki Arnavutların en varlıklıları Makedonya’da yaşıyor ve kimi eksikliklere rağmen, geniş bir özerklikten yararlanıyorlar.
Müslüman Makedonlar’a Torbeş deniyor. Torbeşler’in yüz bin kişiye yakın olduğu söyleniyor. Torbeşler’in Balkanlar’a gelen Türk boyları arasında olduğu; zamanla dillerinin karıştığı da iddialar arasında. Bu yüzden onlara Torbeş Türkleri dendiği de oluyormuş.
İrredentist (“milli” topraklarını geri almayı, yeniden birleştirmeyi hedefleyen) Makedon milliyetçiliği ve Arnavut milliyetçiliğinin örgütlenme kabiliyetinin çok yüksek olduğu söyleniyor.
1967 yılında Makedon Ortodoks Kilisesi, Sırp Ortodoks Kilisesi’nden ayrılmış ve Makedon milli kimliğinin canlanmasında önemli rol oynamıştır.
1997 yılında sahneye çıkan Kosova Kurtuluş Ordusu UÇK, 1990’lı yılların sonunda hızla güçlenmiş, milliyetçi ve saldırgan bir örgüt. UÇK, Büyük Arnavutluk hayalini körüklerken Makedonya’nın bütünlüğünü tehdit ediyor. UÇK, Arnavutların bulunduğu her yerde var olmaya çalışıyor.
Arnavut nüfusun ülke ortalamasının üç katı düzeyindeki artışı, Arnavutların bir gün çoğunluğu ele geçirme olasılığı Üsküp yönetimini kaygılandırıyor. 1999’da Kosova olayları patlak verdiğinde Arnavutluk soydaşlarına kapılarını açarken Makedonya, Kosovalı sığınmacılara kapılarını zaman zaman açıp kapattı, onların başka ülkelere, örneğin Türkiye’ye gönderilmesinde ısrarcı oldu. UÇK lideri Haşim Taçi’nin Makedonyalı gençlere Kosova’da savaşa katılmaları çağrısı yapması Makedon yöneticilerin kaygılarını artırmıştı.
Türkiye, 90’lı yıllarda, Balkan ülkelerinin bağımsızlığını savundu ve Bosna-Hersek dışında, dış müdahaleye karşı çıktı; bölgede güvenliğin korunması anlamında sorumluluklar aldı.