Geziler

Makedonya 9

Aziz Naum Manastırı. Eski bir kilisenin yerine 16.-17. yüzyılda inşa edilmiş.
Fotoğraf: Çağlar Bakır, 2018.

Bugünkü Makedonya’da dört komşusunun da gözü var:
Sırplar, 14. yüzyılda Stefan Duşan’ın tüm bölgeyi topraklarına katmasını öne sürüp, “Makedonya bizim” diyor. Sırp milliyetçileri, Makedonları, iki dünya savaşı arasındaki statüleriyle, Güney Sırpları olarak kabul ediyorlar. “Büyük Sırbistan” haritalarında Makedonya, Bosna-Hersek gibi kısmen değil, tümüyle Sırp toprağı statüsünde işaretlenmiştir.
Yunanlar, Kral II. Filip ve oğlu Büyük İskender’in MÖ 4. yüzyılda kurduğu krallığın kendi topraklarında olduğunu vurgulayarak, “Makedonya bizim” diyor. Yunan milliyetçiliği Makedonları “Slav Yunanlıları” sayıyor. Yunanistan, Yugoslavya içindeki Makedonya Cumhuriyeti’ni de hiçbir zaman tanımamış, onu “Üsküp Cumhuriyeti” gibi isimlerle anmıştı.
Bulgarlar, Kral Samuel’in 10. yüzyılda Adriyatik önlerine kadar gittiğini iddia edip, “Makedonya bizim” diyorlar. Bulgaristan’da 1956’da yapılan nüfus sayımında yurttaşlar Makedon kimliğini belirtebilmiş, o sayımda 180 bin Makedon kaydı alınmıştı. Bulgaristan daha sonra resmen, kendine Makedon diyen bu insanların Bulgar olduğu tezini benimsemişti.
Arnavutlar, özellikle Arnavutluk sınırına yakın bölgede çok yoğun yaşayan soydaşlarından ötürü, “Makedonya’nın batı kısmı bizim” diyor. Yugoslavya’daki karışıklığın tırmanması üzerine 1991’de Arnavutluk ordusunun teyakkuz durumuna geçmesi, en çok Makedonya’da huzursuzluk yaratmıştı.
Aşırı milliyetçi Makedonlar’a göre ise başkentleri Selanik olmalı. Selanik’e Solun diyorlar.
Makedonya ilk köle ayaklanması olarak kabul edilen Spartaküs ayaklanmasının yaşandığı yerdir.
Avrupa’da çıkan büyük savaşların çoğunun kaynağı Makedonya sorunu olmuştur.
İflah olmaz çatışmalarla yüklü jeopolitik bölgeleri tanımlamak için neden “Balkanlaşma” teriminin kullanıldığı açıktır.
Dolayısıyla Makedonya sözcüğü hep anarşiyi çağrıştırmıştır.