Kültür

Malakanlar 1

Malakanlar, etno-dinsel bir topluluktur. Onlar, ortak bir soydan geldiklerine inanmakta ve kendilerini kandaş bir toplum olarak görmektedirler. Dolayısıyla Malakanizm etnik bir dine dönüşmüştür. Kapalı toplum yapısı Rus köylüsünün geleneksel yaşam biçimiydi. Rus köylüsü dışarıyla temasa zorlandığı 16. ve 17. yüzyılda reformlara direnç göstermiştir. Bir kısmı tepki olarak Ortodoks Kilisesi’nden ayrılmış ve daha da içine kapanmıştır. İnançlarını ve yaşam biçimlerini koruma güdüsü onların zamanla tıpkı Yahudiler, Aleviler, Ermeniler, Ezidiler, Süryaniler, Nusayriler gibi etno-dinsel bir topluluk haline gelmesine yol açmıştır. Etno-dinsel topluluklar grup içi evlilik konusunda oldukça titiz davranırlar.
Ortodoksluk, etnik, hatta dinsel kökenleri farklı olan Vareg-Ruslar ile Slavları Rus kimliğinde bütünleştirmiştir.

Çıldır Gölü.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

17. yüzyılda Rus Kilisesi iki gruba ayrıldı. İlki ve resmi olanı, başında Patrik Nikon’un olduğu Rus Ortodoks Kilisesi, ikincisi kadim inançlılar/gelenekçiler olarak tanımlanan Raskolnikler (Ayrılıkçılar) idi. Kilisede huzursuzluk, 1652’de Novgorod Metropoliti Nikon’un Patrik olmasıyla ve Rus Ortodoks inancını Yunan Ortodoks inancına benzetmek için değişiklikler yapmasıyla ortaya çıkmıştır. Rahatsızlık, taşradaki ruhbanların öncülüğünde Raskol hareketine dönüşmüş, köylülerden büyük bir grup Ortodoks Kilisesi’nden ayrılarak Raskolnikler’e katılmıştır. Rus Ortodoks Kilisesi de 1667’de Raskolnikler’i aforoz etmiştir. Aslında tepki, öteden beri süregelen Kiev, Moskova ve Novgorod Knezlikleri arasındaki; mujik-toprak sahibi, aristokrat-sıradan halk, yerleşik-göçebe arasındaki sürtüşmelerin bir neticesiydi.
Raskolnikler temelde ruhbanlı ve ruhbansız olmak üzere iki gruba ayrılıyordu. Malakanlar, ruhbansız grupta yer alırlar. Pek çok grup zamanla unutulup gitmiş, sadece Malakanlar ile Duhoborlar günümüze ulaşmıştır. Malakanlar’dan, Rus yazılı kayıtlarında ilk defa 18. yüzyılın ortalarında bahsedilmeye başlanmıştır. Malakan sözcüğü Rusçada Molokan şeklinde yazılır, Malakan okunur.
Rus Batılılaşma Projesi, Rus köylüsünün Çarlıktan ziyade, Çarlığın kutsayıcısı resmi kiliseyle giriştikleri bir hesaplaşmaya yol açmıştır. Özellikle 1840’larda Çarlığın, mezhepler üzerindeki baskısı daha da artmış ve pek çok mezhep yanlısı Güney Kafkasya’ya yerleştirilmiştir.