Okumak 5

1500-1600 yılları arasında kitap okuma oranında çok büyük bir artış oldu. Bunun tek nedeni matbaanın keşfi değildi. Nedenler arasında, Kitabı Mukaddes‘in okunmasını teşvik eden Protestan Reform hareketinin yaygınlaşması da vardı.

İngiltere’de kitap mülkiyeti, unvan ve mülk sahibi azınlığı aşmış ve yükselen orta sınıf üyelerini de kapsayacak biçimde genişlemişti. Her ne kadar erkeklerin okuryazarlık oranı kadınlardan çok daha fazla olsa da 16. yüzyılın son çeyreğinde kadın okurlar öylesine rakamlara ulaştı ki pek çok yazar açıkça onlara hitap etmeye başladı. Kadınlar, şövalye romanlarından, din kitaplarına kadar uzanan çeşitlilikte tüm yazın türlerini okuyordu.

Memenin Tarihi, Marilyn Yalom, Çitlembik Yayıncılık, 2002. Sayfa 84.

Okumak ile dinlemek farklı türden iki etkinliktir.

Okumak, bir göz etkinliğidir; dışsal olanda meydana gelenden vücut bulur. Dışsal olan, kayda değer olanın görülmesini engelleyen karşıtlıkları içerebilir.

Dinlemek, bir kulak ve işitme etkinliğidir; içseldir. Ses, içselin açığa vurumudur; kulak, içselin duyumsandığı araçtır. Yani ses, içselin, iç dünyanın dolaysız taşıyıcısıdır.

Ya/Ya Da (Either/Or), Sören Kierkegaard, Alfa Yayınları, 2020.

 

Geleneksel sesli kitap üretimi, profesyonel seslendirme sanatçıları, stüdyo ortamları ve uzun kayıt süreçleri gerektiriyordu. Yapay zeka seslendirme teknolojileri ile metni kısa sürede, daha düşük bütçelerle daha fazla içeriğin sesli formata dönüştürülmesi mümkün olunca sesli kitaplar da dijital yayıncılığın önemli bir parçası haline geldi. Yapay zeka ile seslendirme kullanıcıya, tercih ettiği ses tonunu, konuşma hızını veya anlatım tarzını seçerek dinleme deneyimini interaktif bir forma dönüştürme imkanı da sunuyor.

bilgi@dijitalkitaplar.net

 

İnternet, odaklanma yetimizi elimizden almış olduğu için kitap okumakta zorlandığımızı öne sürenler vardır.

Araştırmalar şunu söylüyor: ‘İnternetten okurken, kitaptan okuduğumuza göre bilgileri daha çok atlıyorsunuz, dikkatinizi daha az topluyorsunuz ve daha az anlıyorsunuz.’

Alman yazar Uwe Jochum’a göre internette yazı (e-kitap dahil) okuyanlar okur değil kullanıcıdır ve yaptıkları şey okuma değil sörf yapmaktır. Kanadalı yazar David Sax’a göre de digital okuma ile analog okuma bambaşka deneyimlerdir.

Hipermetinler, bilgisayar ekranı ya da elektronik cihazlarda gösterilen ve metinleri link aracılığıyla kaynak sayfaya veya diğer içeriklere bağlayabilen içeriklerdir.

Kitapların İyileştirme Gücü, Hwang Bo-Reum, Destek Medya Grubu, Athica Books, 2025. Sayfa 39, 87, 88, 89.