Sanat ve Şiddet 8

Karikatür de öyle kötücül olabilir ve değerleri öylesine çarpıtabilir ki, insanlar onun müellifine karşı ayaklanabilirler. 2005 yılında bir Danimarka gazetesinde çıkan Muhammed karikatürleri vakasında olduğu gibi. Dini duyguları yaralamaya kanaat özgürlüğü denebilir mi? Bunu aylarca süren ateşli ihtilaflar izledi. 2015’te Müslüman bireysel eylemciler Paris ve Kopenhag’da ölümcül şiddet eşiğini aştılar.
Şiddet eylemi ve şiddetin temsili ile derdi olan Avusturyalı yönetmen Michael Haneke’nin filmlerinde şiddet nedensiz ortaya çıkar. Filmlerindeki şiddete çıplak ve katı şiddet diyebiliriz. Stanley Kubrick mizah ile Haneke sessizlik ile filmlerinde dehşeti arttırır. Şiddet, Haneke filmlerinde seyirliği haz veren pornografik bir unsur değil, modern toplumun hastalığı olarak temsil edilir. Funny Games – Ölümcül Oyunlar (1997) adlı filminde Neo-Nazi çağrıştırması yapılır. Kubrick’in 1971 yapımı Otomatik Portakal adlı kült filmi şiddetin bireysel değil, toplumsal olduğunu; şiddetin toplumun bağrında bulunduğunu savlar.
Genel olarak Apocalypse Now-Kıyamet (Francis Ford Coppola) gibi yeraltına iniş filmleri şiddetin yoğun olarak görselleştirildiği filmlerdir.
Şiddete dayalı görüntü ve anlayış insanları güzel ve yüce duygusundan uzaklaştırır.

Fotoğraf: Arter Sergi Rehberi

Chapman Kardeşler’in şiddet tonu yüksek Cehennem serisinde sorgulanan pek çok şey var: Şiddet görüntülerine aşinayız. Soykırım hala olabilir, herkes dönüşmüş olabilir, çünkü şiddet bizi dönüştürüyor. Bu kadar şiddete maruz kaldıktan sonra ben eski ben olabilir miyim?

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Tate Modern 2017.

Şili’nin kuzeyinde, dünyanın en kurak çölü Atacama Çölü’nde yer alan, Şilili heykeltıraş Mario Irarrazabal’in eseri Çöl’ün Eli adlı heykel, ıssız bir alanda olmasına rağmen sıkça Vandalların saldırısına uğruyor. Yılda iki kez heykelin üzerine yazılan yazılar devlet tarafından temizleniyor. Çöl’ün Eli, çok yaygın olan üzerine kalemle veya kazılarak yazı yazılan pek çok esere verilmiş bir örnek.
İnternette yer alan provokasyon-hakaret sarmalı Shitstorm (bok tufanı) insanların, Ötekiler’in suretinde feci düşmanlar görme, onları yere yıkma ve mağlup etmeye duyduğu eski ihtiyacı tatmin etmenin yeni bir biçimidir.