Categories: Eski Kültürler

Bizans İmparatorluğu 36 | Çift Başlı Kartal

Çift başlı kartal çok eskiden beri kullanılan bir figürdür. MÖ 13. yüzyıla Hititler’e tarihlenen Alacahöyük, Sfenksli Kapı’nın doğusunda yer alan, andezit bloklara işlenmiş çift başlı kartal rölyefi.

Kartal kutsallığına inanılan bir kuştur. Çeşitli mitolojilerde doğaüstü güçlerle yüklü olduğuna; güneşin yaratıcısı ya da kendisi olduğuna; ölenlerin ruhlarını öbür dünyaya götürdüğüne; gelecekten haber verdiğine; göğün ve kozmolojik güçlerin simgesi olduğuna; üstün güçlerle insanlar arasında aracılık yaptığına inanılmıştır.
Yunan mitolojisinde kartal, tanrılar tanrısı Zeus’un simgesidir. Zeus’un gücünü ve zekasını simgeler.
İskandinav mitolojisinde tanrılar tanrısı Votan, zor durumlarda kartal kılığına girer.
Fin mitolojik geleneğinde de ilk şaman kartaldan türemiştir.
Germen mitolojisinde Odin bazen Kartal diye adlandırılır.
Şamanizm’de kuşa dönüşme, sihirli uçuş, göğe çıkış ortak motiflerdir. İlk şamanın annesinin insan, babasının kartal olduğuna, en azından eğitimini kartaldan aldığına, şamanın sırra erişinde önemli rol oynadığına inanılır. Yüce Varlık’ı veya onun temsicisini güneş kuşu Kartal’ın temsil ettiğine, Işığın Yaratıcısı olduğuna inanılır.
Çift başlı kartal, ışığın yaratıcısını simgeler ve evren ağacının doruğunda bulunur.
Önce Kartal, 14. yüzyılda da çift başlı kartal Bizans İmparatorluğu’nun simgesi oldu. Bizans’ın çift başlı hükümdarlık kartalı (Imperial Eagle) Roma otoritesinin Doğu ve Batı’daki topraklarını simgeleyen geleneksel amblemi idi.
Simgeselliği bu kadar yaygın ve güçlü olan kartal, Roma’dan sonra hem Avusturya-Macaristan hem de Rus imparatorluklarının armaları oldu.
Fotoğraftaki sütun başlığındaki kartallar 10. yüzyıl yapımı günümüz Molla Fenari İsa Camii’nde.

 

İlk yapımı 6. yüzyıl olan, Silivrikapı’daki Kızlar Manastırı’nın kapısının üzerinde çift başlı kartal.

 

 

 

 

 

 

 

 

Füsun Kavrakoğlu

Önceki Yazılar

Gurka, Gorka ya da Gorkhali

Gurkalar’ın çoğu Gurung, Magar, Rai ve Limbu etnik topluluklarından gelir. Güney Asyalı askerlerdir. Çoğu Nepal…

3 saat ago

Postkolonyalizm 19

İngiltere, sömürgeci ve işgalci politikalarıyla etkisi bugün de süren sorunlar bıraktı: Filistin meselesi, Kıbrıs meselesi,…

1 gün ago

Dünyadan Atasözleri

İnsanlar yaşadıkça ihtiyarladıklarını sanırlar, halbuki yaşamadıkça ihtiyarlarlar. Malezya Ne kadar alçaktan uçarsan, düştüğün zaman o…

2 gün ago

Müziğe Dair 4

Ortodoksluğun müzik enstrümanlarına koyduğu yasak, kilise vokal müziğinin gelişimine yol açmıştır. Rus halk şarkılarının çok…

3 gün ago

İngiliz Klasik Müziğine Kısa Bir Bakış 2

Müzisyen bir aileden gelen ve 1660’da başlayan Restorasyon Dönemi’nde Londra’da yaşamış olan Henry Purcell (1659-1695)…

5 gün ago

İngiliz Klasik Müziğine Kısa Bir Bakış 1

Avrupa çok sesli müziği,  dini ve din dışı müzik olarak iki yönde gelişmiştir. Dini müzikte…

6 gün ago