Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 181| Kavramsal Sanat 5 Yeni Kavramsalcılar

YENİ KAVRAMSALCILAR
1980’LER

1960’lı yılların Kavramsal sanatçıları ile 1980’lerin Kavramsalcılarını ayırıp, sonrakilere Yeni Kavramsalcılar adını veren uzmanlar vardır. Gösterge gösterilene, kopya orijinale, temsil gerçeğe yeğlendikçe üretimden çok pazarlama stratejilerine yönelen ekonomik ve toplumsal yapının bir tür Hipergerçeklik’e büründüğünü savunan Baudrillard’ın düşünceleri 1980’lerde ifadesini bulmuş; kapitalist toplumun ileri aşamasında sanatın direnç gösteremeyen bir tüketim nesnesi olduğu doğrulanmıştır. Kavramsal Sanat’ın metalaşma sürecinin dışında kalabileceği umutları temelsiz kaldı. Tanınmış Kavramsalcılar hem ABD’de hem Avrupa’da yapıtlarını yüksek meblağlara satabiliyorlar; dünyanın en prestijli galerileri tarafından temsil ediliyor, sergi açabiliyorlar. Bir görüşe göre, kapitalist toplumda sanat ve sanatçı, hala lüks kategorisine girmektedir.
ABD’de yaşayan Britanyalı sanatçı Thomas Lawson (1951-), görsel stereotiplerin ideolojik olduğunu; izleyicinin bu tür imgelerle asimile edildiğini eserleri ile vurgulamak istemiştir.
ABD’li sanatçı Barbara Kruger (1945-), popüler kültürün cinsiyet ayrımcı tavrını Yapısöküm’e uğratmayı amaçlamıştır.

Barbara Kruger, dergilerden, takvimlerden, sağlık, güzellik rehberlerinden seçtiği hazır imgeleri kendi saptadığı mesajlarla tekrar dolaşıma sokmuştur. Amacı, kitle kültürünü şekillendirici unsurları irdelemektir. Bu mesajları hazırlarken, özellikle toplumda kadınların arzularını şekillendiren söylemleri açığa vurmayı hedeflemiştir. Sanatçı, erkek egemen medyanın yarattığı kadın stereotipleri üzerinden erkek bakışının şekillendirdiği dünyada kadın olmanın anlamını sorgulamıştır.
Kruger, 2005 yılında 51. Venedik Bienali’nde Altın Aslan Ödülü almıştır.
Fotoğraf:www.tyci.org.uk

ABD’li sanatçı Jenny Holzer (1950-), ışıklı panolarla mesajlarını iletmiştir. Genel olarak eserleri, tüketim kültürünün ne tür bir birey, ne tür bir toplum yarattığına odaklıdır. Özlü sözleri ile kolektif bilinçaltına seslenir: Beni Arzularımdan Koru. Holzer, insanın korkularına, kaygılarına, meraklarına ve arzularına ilişkin ipuçları veren özlü sözlerini kamusal alanlarda sergilediği Enstalasyonları ile tanınmış bir Kavramsal sanatçıdır.
www.arthistoryarchive.com

ABD’li sanatçı Cindy Sherman (1954-), 1970’lerde başladığı İsimsiz Film Kareleri adlı eserinde, her karede farklı bir kılığa bürünür. En tercih ettiği mecra Postmodern dönemin yaygın ifade biçimi olan fotoğraf olmakla birlikte, Sherman, fotoğraf-Performans-film gibi farklı disiplinleri barındıran yapıtlar da vermiştir.
Karelerde Amerikan filmlerindeki kadın tiplemelerini kullanır. Kurgunun kurgusunu yapar. Fotoğrafları kendisi çeker. Dolayısıyla yapıtının hem öznesi hem de nesnesidir. Fotoğraftaki kadın hem kendisidir, hem değildir. Bu fotoğraflarla benliğini Yapısöküm’e uğratmaktadır. Popüler kültürün şekillendirdiği kadın imgesini sorgular. Bu fotoğraflarla izleyiciye kimliğin ne kadar kaygan bir zeminde kurulan ve bozulan bir olgu olduğunu gösterir.
Medyanın kültürel yansımalarını görünür kılmak Sherman’ın ana amacı olmuştur.
İsimsiz Film Kareleri #53, 1980.
Fotoğraf:www.tate.org.uk

Lawrence Weiner (1942-), 1960’lardan bu yana Kavramsal Sanat olgusunun mihenk taşlarından biri olarak kabul ediliyor. Kendisi, geleneksel ifade biçimlerinin dışına çıkan ve dili, kelimeleri, metinleri, harfleri anlatıya dahil eden ilk ABD’li sanatçılardan. Büyük boyutlu tipografik çalışmaları ile tanınıyor. Tipografi kavram, forma uygun yazmak anlamına geliyor. Mesajı ikna edici kıldığı düşünülen tipografi, reklamlar için de vazgeçilmez bir unsur. Weiner, 2015 İstanbul Bienali’nde üç ayrı mekanda yer aldı.
ABD’li fotoğraf ve kendileme sanatçısı Sherrie Levine’dan (1947-) Walker Evans’tan yaptığı kopya fotoğraflarla bahsetmiştik. Levine’ın ünlü erkek sanatçıların yapıtlarını çeşitli biçimlerde kopyalayarak kendisine mal etmesi, 1980’li yılların Yeni Kavramsalcı sanatına bir başka örnektir. Duchamp’ın hazır nesnelerini ve Pop Sanat geleneğini arkasına alarak hazır imgeler kullanmıştır. Amacı, fotoğraf gibi çoğaltılabilir bir mecrada bile orijinallik ve biriciklik aranmasına; kadın sanatçı-erkek sanatçı ayrımına tepki göstermekte; yaratıcılığın kökeni, cinsiyet ayrımı, sanat yapıtlarının özgünlüğü ve mülkiyeti, imgelerin farklı bağlamlarda değişen anlamlarını irdelemektedir.
Mike Bidlo (1953-), birçok ünlü sanatçının eserlerini yeniden üretmiş, Modern Sanat tanrılarının otoritesini sarsmayı, sanatçı kültü olgusunun büyüsünü bozmayı amaçlamıştır. 20. yüzyıl sanatının belli başlı anılarını (Jackson Pollock’un Peggy Gugenheim’ın şöminesine işemesi gibi) ve mekanlarını (Warhol’un Fabrika’sı gibi) tekrar eden Performanslar da gerçekleştirmiştir.
Hans Haacke (1936-), sanat kurumlarını Yapısöküm’e uğratmıştır. Sanat kurumlarının ardındaki politik ve sınıfsal yapılanmaları ve ilişkiler ağını gözler önüne seren yapıtlar vermiştir. Sanatçı, 1993 yılında Venedik Bienali’nde Almanya’yı temsil etmiş, Germania adlı enstalasyonu ile bienalin büyük ödülü Altın Aslan’ı kazanmıştı.