Categories: Sanat

Çağdaş Sanata Varış 89| ABD Sanatı 8 | 2.WW Öncesi

İkinci Dünya Savaşı’nı hazırlayan, Avrupa’daki sosyal iklimi bozan olaylar, neredeyse Savaş’tan on yıl önce başlar. Şartlar, özellikle bazı kesimler için, gittikçe daha zor hale gelir. Bu kesimlerden biri de sanatçılardır. Yaratabilmek için gerekli olan özgürlük ortamının yitirilmesi onları göçe zorlar. Hele Modern Sanat yapıyorlarsa ve bir de Yahudi iseler.
Yerleşmek için genellikle ABD tercih edilir. Man Ray gibi Avrupa’ya gitmiş olan ABD’li sanatçılar da ülkelerine geri dönerler. 1935 yılında ABD’ye göç eden ilk grupta Bauhaus’tan gelen Albers, Maholy Nagy, Gabo, Gropius, Hofmann, Magritte, De Chirico, Miro, Man Ray vardı. New York tercih edilen şehir oldu.
1940 yılında ABD’ye göç eden grupta ise Breton, Ernst, Masson, Dali, Matta, Mondrian, Chagall vardır.
Sanatçılar ABD’ye göç ettiklerinde ABD’de müzeler, galeriler, sanat eleştirmenleri, sponsorlar ile oluşmuş bir sanat piyasası vardı. Dolayısıyla iltica eden sanatçılar ile ABD’deki sanatçıların iletişim ortamı hazırdı.

Hans Hofmann (1880-1966), Provincetown House, 1940.
Fotoğraf:pictify.com

Hofmann, ABD sanatının Ekspresyonist tarafını,
Bauhaus grubu ise ABD sanatının Formalist ve Geometrik Soyut tarafını kurdu denebilir.
1910’larda Avrupa’dan aktarılan soyut sanat, Sürrealizm, Hofmann ve Bauhaus etkisinin oluşturduğu sentezin ABD sanatını ortaya çıkardığı kabul edilir.
Asıl öncüler Duchamp, Albers ve Hofmann olmuştur. Sanatı Kübizm ve Alman Ekspresyonizm’i karışımı olan Hans Hofmann’ın sanatından çok hocalığı önemsenir, ABD sanatına katkısının büyük olduğu düşünülür. Hofmann, yaz okulları kurmuş, sanatçılara bir şeyi önce denemek, sonra ifade etmek gerektiğini aşılamıştır. Estetik tecrübeden geçmek ve içtekini dışa aktarabilmek gerektiğini öğretir. Zeki Kocamemi, Ali Avni Çelebi ve Mahmut Cuda da Hofmann’dan etkilenmiş sanatçılarımızdır.
1940-1942 arasında ABD sanatında sentez dönemi başlar. Bu sırada Avrupa’da sanatsal açıdan pek bir şey yoktur. Gruplar dağılmış, Savaş başlamıştır.
ABD’nin ilk kez uluslararası düzeye çıkmasına ve dünya sanatını yönlendirmede etkili olmasına, bu iletişim sonucu 1940’ların başlarında ortaya çıkan Soyut Dışavurumculuk akımı neden olmuştur. Dünyaca bilinenen ilk Amerikan sanatı olan Soyut Dışavurumculuk’a New York Ekolü de dendi. Bu akım önceleri büyük ölçüde Sürrealizm’in, Konstrüktivizm’in, Yeni Plastisizm‘in ve Suprematizm‘in etkilerini yansıtmış; savaşın sona ermesiyle ülkelerine dönen Avrupalı sanatçıların sahneden çekilmesiyle kendi öz benliğine kavuşmuştur.
ABD’de Ekspresyonizm’in, Konstrüktivizm’in, Sürrealizm’in soyutu yapılmıştır. Figür olmadığı için yorum hissettiklerimize bağlıdır.
Böylece Avrupa sanatı ile ABD sanatını, tarihsel olarak, aynı noktaya getirmiş olduk. Soyut Sanat’ı anlattığımız 74. ve 75. bölümlere şimdi tekrar göz atmak faydalı olabilir.