Faşizm/Diktatörlük 3

Benito Mussolini faşizmin isim babasıydı ve Hitler ona çok şey borçluydu. Pek çok jest gibi Nazi selamı da Mussolini’nin Roma selamıyla aynıydı. Mussolini, tokalaşmayı burjuva selamı, kucaklaşmayı solcuların selamı olarak değerlendiriyor ve Roma selamının “daha hijyenik, daha estetik ve daha kısa” olduğunu söylüyordu.
Faşist proje yeni bir toplum ve yeni bir insan yaratmaktan söz eder. Özel hayatla kamusal yaşam arasındaki her ayrımı ortadan kaldırmak ister. Siyasetten ekonomiye her şey irade sorunu olarak görülüyor, manevi ve cemaatçi atılımlarla sorunlara çözüm aranıyordu. Mussolini’nin temel sloganlarından biri “tek din, tek milis, tek ruh disiplini” idi. Kitlesel fikir birliği faşizmin başta gelen kuralıydı. Faşist rejimde herkes faşist olmak zorundaydı.
Japoncada, farklı anlamını taşıyan “chigau” aynı zamanda yanlış demektir. Japon toplumu özünde, farklı olanın yanlış olarak kabul edildiği bir toplumdur.
Faşist yeni insan düşünmek yerine spor yapan, vücuduna bakan insandır. Bedenin inşasıyla ulusun inşası örtüştürülür. Faşist gösterilerin temel unsuru olan geçit törenlerinde buna vurgu yapılır, disiplin ve düzen mükemmel bir koreografik koordinasyon olarak sunulur. Disiplin, düzen ve hiyerarşinin egemen olduğu ayinsel törenler ve gösterilerle kitleler millileştirilir.
Faşist diktatörler, kitleleri siyasetin pasif izleyicileri değil, aktif aktörleri olduğu yanılsamasını vererek seferber eder.
Faşist diktatörün her hitabı kolektif bir ayindir.

Modern Sanat Müzesi, Fütürist Salon, Roma.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Mussolini eski Roma eserlerinin ortaya çıkarılmasının yanı sıra anıtsal yapılar inşa ettirdi. Böylece hem Roma İmparatorluğu’nun devamlılığını hem de faşist ulusal yenilenmeyi vurguladı. Anıtsal mimari eski zamanlardan beri iktidarların bir güç sergileme yolu olagelmiştir. Faşizm buna, mimari aracılığıyla kitle kültürünü dönüştürme çabasını ekledi. Mimari, ulusu oluşturmanın bir aracına dönüşürken, lideri ve devleti yücelten binalar ve heykeller kamusal alanları doldurdu. Faşist rejim görsel politik kültüre çok önem veriyordu.

Roma’da 1938 yılında yayıma başlayan ırkçı derginin ilk sayısı. Kapakta Grekoromen hatlara sahip İtalyan, Yahudi ve Afrikalıdan kılıçla ayrılıyor.
Faşist İtalya sömürgelerde ırkçı bir politika uygulamıştı. 1938 yılında Irk Ayrımı Yasası yürürlüğe girdi. Bu yasayla Ari sayılmayan İtalyan Yahudileri önce kamu görevlerinden mahrum edildi, savaş sırasında da Nazi toplama kamplarına gönderildi.
Fotoğraf: Wikimedia Commons

Mussolini’nin 1935’teki Habeşistan (Etiyopya) işgali gaddarca olmuştu. Sivil halka yönelik kimyasal gaz saldırıları, sürekli bombardıman, faşist çetelerin katliamları, kadınlara sistemli tecavüz, toplama kampları yüzbinlerce ölüme sebep olmuştu.
Winston Churchill, Mussolini hayranıydı; “yaşayan devlet adamları arasında Mussolini’nin en büyük yasa koyucusu olduğunu” söylemişti. Freud da bu “yönetici ve kültür kahramanını” selamlamıştı. Lenin, onun sosyalizmi terk etmesini sosyalist hareketin önemli bir kaybı olarak değerlendirmişti.